شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان خراسان جنوبی

دسته: اخبار

  • صد و بیستمین جلسه کمیته کارشناسی شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی

    احصا اهم چالش ها و مسایل ایجادشده برای فعالان و بنگاه های اقتصادی (در حوزه های مختلف اقتصادی از جمله پولی و بانکی، ارزی، تجاری، گمرک، مالیات، تامین اجتماعی، انرژی و …) ناشی از جنگ تحمیلی اخیر و ارائه راهکارهای عملیاتی به منظور تدوین بسته حمایتی

    بهرام محمدی _ عضو هئیت نمایندگان اتاق بازرگانی بیرجند در جلسه کارشناسی شورای گفتگوی استان که به ریاست معاونت هماهنگی امور اقتصادی استانداری خراسان جنوبی و با حضور دکتر ایزدخواه – عضو کمیسیون اقتصادی مجلس و اعضای بخش خصوصی و دولتی مرتبط در مورخ 11/04/1404 و در محل سالن جلسات اتاق بازرگانی بیرجند برگزار گردید با اشاره به دستور جلسه گفت، بررسی اهم چالش‌ها و مسائل اقتصادی پیش‌آمده برای فعالان و بنگاه‌های اقتصادی در حوزه‌های گوناگون، شامل پولی، مالی، بانکی، ارزی، تجاری، گمرکی، مالیاتی، تأمین اجتماعی و انرژی است که عمدتاً ناشی از جنگ تحمیلی اخیر می‌باشد در دستور کار این جلسه قرار دارد و هدف نهایی، ارائه راهکارهای عملیاتی به‌منظور تدوین بسته‌ی حمایتی است.  محمدی در ادامه افزود: وقایع اخیر، پدیده‌هایی نوظهور هستند و طبق بررسی‌های انجام‌شده در اتاق ایران، پیش‌بینی می گردد واحدهای تولیدی و صنعتی کشور، بسته به حجم فعالیت‌شان، در آینده‌ای نزدیک یا دور، با مشکلاتی مواجه شوند و شواهد این امر به‌ویژه در واحدهای بزرگتر و فعال در حوزه تأمین محصولات استراتژیک استان، مشهود است.  محمدی در ادامه افزود: بسته‌ی حمایتی ویژه برای بخش تولید صنعتی از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت در دست تدوین و اقدام است. همچنین، معاون نایب‌رئیس اتاق ایران، درخواست‌هایی را پیرامون مشکلات کنونی واحدهای صنعتی، تولیدی و بازرگانی مطرح کرده‌اند که بخشی از آن‌ها، شامل درخواست تعلیق چک‌های برگشتی واحدهای تولیدی، تعویق دریافت حق بیمه کارفرمایی و اعطای مهلت شش‌ماهه برای ایفای تعهدات مالی در حیطه اختیارات قوه قضائیه می‌باشد.  عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی بیرجند در پایان اذعان نمود: تشکیل این جلسه، در راستای تحقق اهداف ذکر شده و به‌منظور پیش‌گیری از بروز مشکلات جدی‌تر برای فعالان اقتصادی و اتخاذ راهکارهای پیش‌گیرانه می باشد.

    علی خدابخشی – عضو هیئت رئیسه اتاق بازرگانی بیرجند با اشاره به اینکه واحدهای تولیدی در شرایط کنونی با زیان‌دهی مفرط مواجه‌اند، گفت: افزایش هزینه‌های انرژی (به‌ویژه برق) و فشار فزاینده مالیاتی، به‌شدت بر توان رقابتی آنان تأثیر منفی نهاده است. اگر با نگاه حمایتی و غیرسختگیرانه‌تر به این واحدها می نگریستیم و نظام مالیاتی را بر مبنای علی‌الرأس استوار می ساختیم، میزان پرداخت‌های مالیاتی به‌مراتب کاهش می‌یافت لذا این رویکرد می‌توانست مانع تعطیلی واحدهای قدیمی شده و از خروج آن‌ها از زنجیره تولید جلوگیری نماید. خدابخشی در ادامه تصریح نمود : متأسفانه امروز شاهد تناقضی آشکار هستیم. بعنوان مثال در گذشته، کارگر ساده با دستمزدی متعارف به فعالیت مشغول بود؛ اما اکنون هزینه‌های مرتبط با نیروی انسانی (از جمله بیمه تأمین اجتماعی) و سایر هزینه‌های سربار نظیر حمل‌و نقل و انرژی، به‌گونه‌ای سرسام‌آور افزایش یافته که عملاً ادامه فعالیت را ناممکن ساخته است. وی در پایان افزود: امید است با همکاری مسئولان و دستگاه های ذی ربط هرچه سریعتر مشکلات ذکر شده حل و فصل گردد.

    محمودرضا یوسفی _ رئیس کمیسیون بانکی و سرمایه گذاری اتاق بازرگانی بیرجند با اشاره به وقایع اخیر در کشور گفت، این حوادث واقعیتی انکارناپذیر است و اگرچه این رویدادها تا حدی غیرمنتظره بود، لکن از این پس ضروری است برنامه‌ای مدون برای مواجهه با شرایط پیش‌رو داشته باشیم؛ چرا که پیش‌بینی تحولات آتی دشوار به نظر می‌رسد. یوسفی با اشاره به حوادث دو هفته اخیر و پیامدهای آن مطالبی را به شرح ذیل عنوان نمود : تعطیلی کامل پایتخت و قطع ارتباط استان‌ها با تهران، مشکلات عدیده‌ای ایجاد نمود- بخش عمده تأمین مواد اولیه صنایع (به‌ویژه صنایع بزرگ) و امور اداری آنان، وابسته به مرکز بوده که در این مدت به‌کلی متوقف شد- در هفته جاری، مواردی مانند تخلیه ساختمان بانک مرکزی، دسترسی به خدمات ضروری را ناممکن ساخته است. رئیس کمیسیون امور بانکی و سرمایه گذاری اتاق بازرگانی بیرجند با اشاره به نمونه عینی گفت: در حوزه پتروشیمی، با وجود آمادگی فروشنده (پتروشیمی) و خریدار، حلقه واسط بورس کالا در تهران تعطیل شد. این گسست ارتباطی موجب از دست رفتن فرصت‌های متعدد گردید. گرچه معاملات بورسی اخیراً از سر گرفته شده اما امکان پیش‌بینی تحولات هفته آتی میسر نیست. یوسفی در ادامه گفت حتی با فرض حل فوری مسائل یا پایان درگیری‌ها، آسیب‌های اقتصادی این دو هفته، عملکرد سال جاری را به‌طور جبران‌ناپذیری مختل ساخته است لذا اقتصاد کشور تا پایان سال با چالش‌های جدی مواجه خواهد بود. وی در پایان پیشنهاداتی به شرح ذیل ارائه نمود: بزرگترین چالش کنونی صنایع “تأمین نقدینگی” است که با توجه به گرایش بازار به معاملات نقدی و ضعف نقدینگی بنگاه‌ها، طراحی “بسته حمایتی ویژه مالی و بانکی” ضروری است، بانک‌ها باید در شرایط فعلی مسئولیت‌پذیری بیشتری نشان داده و با اعطای تسهیلات اضطراری و اعتبارات با مهلت‌های انعطاف‌پذیر، پاسخگوی نیاز صنایع باشند. تفویض اختیارات به استان‌ها:  در دوران تعطیلی مرکز، اختیارات وزارتخانه‌ها و بانک‌های مستقر در تهران باید به استان‌ها واگذار شوداز این رو پیشنهاد می‌گردد سازوکاری تعریف شود تا در شرایط بحرانی، مدیران استانی از اختیارات لازم برای تصمیم‌گیری‌های فوری برخوردار باشند. یوسفی در پایان تأکید نمود: وضعیت پیش‌آمده بر پیچیدگی مشکلات پیشین افزوده است، لذا انتظار می‌رود با اتخاذ تصمیمات ویژه در شرایط خاص، از تشدید بحران جلوگیری شود.

    محمد علی رمضانی- رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی بیرجند، با اشاره به وضعیت صنعتی استان خراسان جنوبی اعلام نمود: در حال حاضر ۶۰۰ واحد تولیدی در استان فعال هستند که متأسفانه ۵۰٪ از آنها به‌طور کامل تعطیل می‌باشند. از میان واحدهای فعال نیز ۲۰ تا ۳۰ درصد متعلق به بخش دولتی است. افزون بر این، تنها ۱۱ واحد صنعتی بزرگ در استان مشغول به فعالیت هستند و واحدهای موجود عمدتاً در حوزه‌های اقتصادی، تولیدی و صادراتی (با سهم صادرات حدوداً یک میلیارد دلاری به افغانستان) فعالیت می‌کنند. با این حال، علیرغم تفویض اختیارات به استان، کاربرد عملی این اختیارات در سطح استان محل تردید است. آنچه موجب نگرانی می‌گردد، نه صرفاً شرایط کنونی، بلکه ضعف مزمن زیرساختی پیش از تشدید بحران‌ها است. عدم بهره‌برداری از ظرفیت‌های موجود، اختلال در حمل ‌و نقل بین‌استانی (کالا و مواد غذایی) و نبود زیرساخت‌های لجستیکی لازم از اهم موارد مطروحه توسط رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی بیرجند در این جلسه بود. وی در پایان اذعان نمود متأسفانه علیرغم حضور در طرح نهضت احیای واحدهای راکد و پیگیری‌های مستمر، هیچ‌گونه انگیزه‌ای برای حل مشکلات صنعتی در هیچ‌یک از سطوح مشاهده نمی‌شود.

    رامین سنایی فر- رئیس اتحادیه صادرکنندگان خراسان جنوبی با اشاره به شرایط ویژه جنگی و پیامدهای آن براقتصاد کشور، به ویژه حوزه تجارت خارجی اذغان نمود متأسفانه صادرکنندگان استان با مشکلات جدی و عدیده ای مواجه شده اند. درحال حاضر، صادرکنندگانی که طی ماه های اخیر اقدام به صادرات کرده اند یا همچنان درحال فعالیت هستند، به دلیل عدم ثبات نرخ ارز و شکاف قابل توجه میان نرخ ارز مرکز مبادله و بازار آزاد (اختلاف بیش از 20 هزار تومان)، در ایفای تعهدات ارزی خود دچار مشکل شده اند، به نحوی که ادامه صادرات در این شرایط، غیر اقتصادی و بعضاً زیان ده شده است و با خطر تعلیق کارت بازرگانی مواجه هستند، از این رو پیشنهاداتی را به منظور پیگیری در سطح ملی در جهت کاهش فشارهای موجود بر صادرکنندگان و استمرار فعالیت آن ها در بازارهای خارجی به شرح ذیل ارائه نمود:

    • افزایش سقف بازگشت ارز حاصل از صادرات برای کارت های بازرگانی:
      • از 300 هزار دلار به حداقل 500 هزار دلار برای بازرگانان حقیقی و حقوقی
      • و از 500 هزار دلار به 1 میلیون دلار برای واحدهای تولیدی دارای پروانه بهره برداری
    • کاهش درصد الزامی بازگشت ارز صادراتی به میزان حداکثر 60 درصد، با توجه به این که اخیراً این درصد از 60 به 70 افزایش یافته، لازم است به نرخ قبلی بازگردد تا صادرات از نظر اقتصادی توجیه پذیر باقی بماند.
    • افزایش مهلت مجاز برای رفع تعهد ارزی از 85 روز فعلی به حداقل 120 روز، به ویژه با در نظرگرفتن اختلال در مسیرهای بانکی و حمل و نقل بین المللی ناشی از شرایط خاص منطقه ای.
    • ایجاد امکان تسویه تعهدات ارزی صادرکنندگان با واردکنندگان بصورت موقت (صادرات در برابر واردات): به منظور کاهش فشار برگشت ارز به داخل و تسهیل در انجام تعهدات پیشنهاد گردید امکان تسویه صادرات با واردات برای صادرکنندگانی که امکان واردات برای خودشان وجود ندارد و می بایست بصورت سنا رفع تعهد نمایند.

    مهدی باقری- رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و کسب‌وکارهای نوین اتاق بازرگانی بیرجند، با اشاره به هشدار امنیت سایبری و فرصت‌ ایجاد شده جهت استفاده از نیروی متخصص جوان فناوری اطلاعات استان درحوزه سایبری گفت: ضروری است جوانان نخبه فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان مورد حمایت قرار گیرند تا از مهاجرت آن‌ها از خراسان جنوبی جلوگیری شود. رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و کسب و کارهای نوین اتاق بازرگانی با اشاره به بحران زیرساخت داده‌ها و امنیت اطلاعات گفت: پس از حوادث اخیر در سازمان‌های دولتی، ضرورت حضور بخش خصوصی بومی در جهت در دسترس بودن به موقع در هشدار های امنیت سایبری کاملا به وضوع احساس شد، این در حالی است که خراسان جنوبی با کمبود کارشناس فناوری اطلاعات مواجه است، لذا تحلیل داده‌های اقتصادی و گزارش‌های تخصصی (مانند گزارش خرید دستگاه‌های دولتی از بخش خصوصی) که اخیراً در شورای گفت و گوی استان ارائه شد، نشان‌دهنده ضرورت تقویت زیرساخت‌های بومی است. باقری در ادامه با اشاره به نیاز به تحول در آموزش نیروی انسانی گفت: ضروریست امروز آموزش هوش مصنوعی و فناوری را برای نسل جدید (دهه‌هشتاد) آغاز کنیم، مطابق تحلیل‌ها ۱۲ تا ۲۴ ماه برای پرورش کارآموز و ۲۴ تا ۳۶ ماه برای تربیت نیروی کارشناسی زمان نیاز است. حال پرسش اینجاست که چرا با وجود عشق به وطن، بخش خصوصی استان دچار بی‌انگیزگی‌های ساختاری شده است؟ متاسفانه باید این واقعیت را قبول کرد که دغدغه‌های معیشتی (حقوق کارگران، تأمین اجتماعی) انرژی فعالان اقتصادی را بسیار کم نموده است. وی در ادامه با اشاره به تأثیر مخرب محدودیت‌های فضای مجازی گفت: زیرساخت‌های فیلترینگ نه‌تنها به اقتصاد دیجیتال آسیب زده، بلکه کشور ما را از عرصه رسانه‌های جهانی دور ساخته است. بنابراین به‌طور مشخص:

    • اختلال در پیام‌رسان‌های خارجی (مانند تلگرام و واتس‌اپ) اطلاع‌رسانی دستاوردهای فرهنگی و اقتصادی را مختل نموده است.
    • این محدودیت‌ها فضای فروش اینترنتی کسب‌وکارهای خرد را نابسامان کرده و تهدیدی برای امنیت فضای مجازی است.

    باقری در پایان پیشنهادات راهبردی خود را به شرح ذیل مطرح نمود:

    1. بهره گیری از ظرفیت کارگروه اقتصادی در رفع موانع حوزه دیجیتال
    2. تخصیص اعتبارات درحوزه آموزش نیروهای متخصص سایبری در سازمان های دولتی و ارائه مشوقهای گوناگون برای بخش خصوصی در جهت برگزاری دوره های تخصصی امنیت سازی
    3. تسهیل گری در جهت اخذ مجوزهای افتا جهت امکان حضور شرکت های توانمند حوزه سایبری در استان ها

    احمد پروین رئیس کمیسیون معدن اتاق بازرگانی بیرجند، باتشریح مشکلات در حوزه معدن خواستار توقف دریافت حقوق دولتی تا انتهای سال جاری و توقف محاسبه جرایم شد. پذیریش شرایط فعلی به عنوان خارج از ید در سلب صلاحیت ها و حقوق دولتی و نیز محاسبه حقوق دولتی بر مبنای استخراج واقعی، کاهش هزینه کشتیرانی برای مقاصد صادراتی محصولات معدنی، آسان سازی واردات ماشین آلات و حذف شرایط سنی ماشین آلات، تأمین به موقع و به میزان نیاز واحدها در زمینه سوخت و مواد ناریه از اهم درخواست های کیمسیون معدن اتاق بازرگانی در این جلسه بود. پروین همچنین در ادامه از قوه قضائیه خواستار تقسیط محکومتی های مالی واحدهای تولیدی، توقف مزایده اموال و امکان تکرار مزایده برای بیش از دوبار، کاهش هزینه دادخواستها برای تولید کنندگان حقیقی و حقوقی، تعمیم حق استفاده از نماینده حقوقی به جای وکیل برای تولید کنندگان اشخاص حقیقی مانند اشخاص حقوقی شد.

    محمد امیری فرد- نماینده خانه معدن استان، با اشاره به نقش معادن به عنوان پیشران اقتصادی، چالش‌های فوری بخش معدن را به شرح ذیل عنوان نمود:

    • مشکلات سوخت و مواد اولیه: عدم تأمین به‌موقع سوخت منجر به توقف عملیات ماشین‌آلات گردیده و کمبود مواد اولیه (از جمله مواد ناریه) فعالیت معادن کلیدی را با اختلال مواجه ساخته است.
    • فشار بیمه‌ای و مالیاتی: افزایش هزینه‌های جانبی (نظیر بیمه) و کاهش سودآوری تا ۳۰٪، صنایع معدنی را در آستانه رکود عملیاتی قرار داده است.
    • پیامدهای انسانی: این چالش‌ها مستقیماً بر معیشت کارگران و تولیدکنندگان تأثیر گذاشته و پرداخت حقوق و حق بیمه تأمین اجتماعی را دشوار نموده است.

    نماینده خانه معدن استان در ادامه درخواست‌های راهبردی خود را به شرح ذیل مطرح نمود:

    • کاهش بار مالی: تعدیل سهمیه‌های بیمه‌ای و مالیاتی حداقل به میزان ۱۰٪ (با توجه به شرایط اضطراری) و اعطای مهلت ویژه برای پرداخت حقوق دولتی معادن
    • رفع موانع لجستیکی: تسهیل حمل کالاهای تولیدی از بیرجند به مراکز مصرف و تأمین سوخت مورد نیاز برای انتقال مواد اولیه به سایت‌های معدنی.

    امیری در پایان افزود: اگر چاره‌اندیشی فوری نشود، ادامه روند کنونی نه‌تنها فعالیت معادن را متوقف خواهد کرد، بلکه زنجیره اشتغال و تولید استان را نیز از بین خواهد برد.

    حسین قربانی- نماینده منطقه ویژه اقتصادی بیرجند، نیز اظهار داشت: کالاهای تولیدی در کارخانجات بیرجند به دلیل کمبود سوخت در ناوگان حمل ونقل، امکان انتقال به مراکز توزیع یا صادرات را ندارند. همچنین، مواد اولیه مورد نیاز این واحدها که باید از مرکز به بیرجند منتقل شود، با وجود اختصاص سهمیه سوخت، به موقع تامین نمی‌گردد. از این رو پیشنهاد نمود ضروری است به واحدهای تولیدی و بازرگانی مهلت ویژه برای پرداخت اقساط تسهیلات بانکی اعطا گردد تا از فشار مالی ناشی از اختلالات لجستیکی کاسته شود.

    قربانی همچنین به عنوان رئیس انجمن کارگزاران گمرکی استان با اشاره به اینکه در حال حاضر بیشتر فرآیندهای مربوط به تجارت از طریق سامانه های مختلف (EPL، سامانه جامع تجارت، سامانه های بانکی و …) انجام می گیرد افزود در صورت بروز مشکل (هک، اختلال در سامانه و …) متأسفانه برای این سامانه ها روش های جایگزین پیش بینی نشده (به عنوان مثال برای ترخیص یک کالای وارداتی حداقل ارتباط بین سه سامانه EPL، سامانه جامع تجارت و سامانه بانک مرکزی باید در مرحله اظهار، کارشناسی و ارسال پرونده برای درب خروج گمرک برقرار باشد) از این رو پیشنهاد نمود دستور العمل ها و قوانینی تدوین و مصوب گردد تا در شرایط فورس ماژور بدون نیاز به کسب اجازه از مراجع قانونی و قضایی، مدیران مربوطه اقدام لازم را انجام داده تا در صادرات و واردات کالا مشکلی ایجاد نگردد.

    سید محمد علی حقی – عضو هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی بیرجند با تأکید بر ضرورت توجه به صرفه اقتصادی در سیاست‌گذاری‌ها، موارد ذیل را مطرح نمود:

    • هزینه حمل‌ و نقل کالا از خراسان جنوبی به بازارهای عمده (نظیر مشهد و تهران) به‌گونه‌ای افزایش یافته که شرکت‌های باقیمانده حمل‌ونقل در آستانه تعطیلی کامل قرار دارند.
    • سیاست یکسان‌سازی قیمت حامل‌های انرژی (مانند گاز) بدون توجه به موقعیت جغرافیایی، برای استان‌های پیرامونی مانند خراسان جنوبی غیرمنصفانه است.
    • تجربه کشورهای اروپایی نشان می‌دهد تعرفه‌گذاری منطقه‌ای شرط بقای کسب‌وکارها در مناطق دورافتاده است.
    • اجرای قوانین دوران ثبات اقتصادی در شرایط بحرانی کنونی (مانند الزام به کاهش ۱۰ درصدی مصرف انرژی) واحدها را مجبور به خرید حامل های انرژی از بازار آزاد با قیمت‌های کلان کرده است.

    در نتیجه می توان اذعان داشت شکاف بین قوانین و واقعیت‌های میدانی به حدی است که قوانین موجود نه‌ تنها مشکل‌گشا نیست، بلکه مشکل‌آفرین شده است.  تدوین بسته‌های حمایتی ویژه برای شرکت‌های حمل‌ونقل استانی، اصلاح تعرفه‌های انرژی بر اساس معیارهای جغرافیایی و عدالت منطقه‌ای و بازنگری در قوانین کاهش مصرف انرژی با توجه به شرایط اضطراری استان، عمده پیشنهادات حقی در این جلسه بود.

    نرگس خاتمی عضو هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی بیرجند نیز با تشریح شرایط موجود به ارائه پیشنهاداتی در حوزه های مالی و اعتباری، تجاری و گمرکی، مالیات و تأمین اجتماعی، پولی و بانکی و زیرساخت پرداخت. تسهیلات بانکی و اعتبارات ویژه، حمایت های مستقیم نقدی و یارانه ها (پرداخت غرامت خسارت و یاران های هدفمند در حوزه های مانند انرژی، مواد اولیه و … برای کاهش هزینه های تولید)، تسهیل رویه های واردات و صادرات (کاهش یا تعلیق تعرفه های گمرکی، تسریع در فرآیندهای گمرکی، حمایت از صادرات)، حمایت از بازارهای آسیب دیده (پیمان های دوجانبه پولی و تجاری، تنوع بخشی به بازارهای هدف، عرضه ارز با نرخ ترجیحی برای وادات کالاهای اساسی و مواد اولیه، تسهیل مجوزهای صادراتی و وارداتی برای فعالان اقتصادی، ایجاد تسویه حساب های بنی المللی با بهره گیری از پیمان های دوجانبه یا چند جانبه پولی، تسهیلات مالیاتی (بخشودگی یا تقسیط مالیات، تأخیر در پرداخت مالیات، معافیت های مالیاتی موقت)، حمایت های تأمین اجتماعی (بخشودگی یا تقسط حق بیمه، پرداخت بخشی از حقوق یا بیمه بیکاری)، بازنگری در سیاست های پولی، اصلاح ساختار بانک ها، تضمین تأمین انرژی، ارائه یارانه انرژی، تسهیلات ویژه برای بازسازی کارخانه ها و واحدهای تولیدی تخریب شده، حمایت از نوسازی ماشین آلات و تجهیزات و ارائه خدمات مشاوره ای رایگان یا با هزینه کم برای کمک به فعالان اقتصادری در زمینه برنامه ریزی مجدد، مدیریت ریسک و استفاده بهینه از منابع، از اهم موارد ذکر شده توسط خاتمی در این جلسه بود.

    آمنه سیاری – مدیرعامل شرکت تعاونی روستایی الغدیر، با اشاره به ۱۵ سال فعالیت در حوزه اشتغال روستایی (متشکل از ۷۰۰ عضو زن و مرد) و تأیید تحلیل‌های پیشین، چالش‌های ذیل را گزارش نمود:

    • قطع مکرر اینترنت: اختلال در بسترهای فروش آنلاین که منبع اصلی درآمد اعضای روستایی است.
    • تعطیلی ۱۲ روزه اخیر: تعطیلی کامل فعالیت‌های تعاونی طی دو هفته گذشته به‌دلیل موانع فوق.
    • پیامد هک بانک سپه: مسدود شدن حساب‌های مرتبط با تأمین سوخت و آرد نانوایی‌های زیرمجموعه، منجر به عدم امکان دریافت نقدی از مشتریان به‌دلیل نظارت تعزیرات و پلیس امنیت اقتصادی و اخلال در چرخه گردش مالی واحدها شده است
    • لغو قراردادهای صادراتی: اختلال در خودگردانی تعاونی‌ها که مدل کسب‌وکار آن‌ها متکی بر درآمدهای صادراتی است.
    • تعطیلی کامل بخش صنایع دستی و گردشگری طی دوره جنگ اخیر.
    • با وجود اشتراک مشکلات با سایر واحدهای تولیدی، هیچ نهاد حامی مسئولیت پشتیبانی از تعاونی‌های روستایی را برعهده نمی‌گیرد. این امر بقای اقتصادی زنان و مردان روستایی را تهدید می‌کند.

    سیاری در ادامه پیشنهادات خود را به شرح ذیل مطرح نمود:

    • ایجادزیرساخت ارتباطی بدون وقفه درمناطق روستایی برای فعال‌سازی فروش آنلاین محصولات اعضا.
    • آزادسازی حساب‌های مسدودشده نانوایی‌های زیرمجموعه (ناشی از هک بانک سپه) جهت تأمین آرد و سوخت.
    • اصلاح رویه‌های پلیس امنیت اقتصادی و تعزیرات دربرخورد بافروش نقدی واحدهای آسیب‌پذیر روستایی.
    • تسهیل صدور مجدد پروانه‌های صادراتی لغو شده
    • تأمین تسهیلات ویژه برای پوشش زیان‌های ناشی از ۱۲ روز تعطیلی اجباری.

    رضا فروزانفر – نایب رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی بیرجند با تأکید بر شرایط بحرانی کسب‌وکارها در استان، عنوان نمود در شرایط کنونی که محیط کسب‌وکار استان دچار اختلال شده است، سکوت دستگاه‌های متولی جایز نیست. همچنین عدم امکان پیش‌بینی قیمت مواد اولیه، دشواری تأمین مالی و قوانین متعارض ارزی، بقای واحدهای تولیدی را تهدید می‌کند.  فروزانفر در ادامه به چهار چالش کلیدی به شرح ذیل اشاره نمود: ناپایداری قیمت مواد اولیه بدون مکانیزم پیش‌بینی‌پذیر، محدودیت‌های تأمین مالی (اعم از ریالی و ارزی)، تعدد قوانین دست‌ و پاگیر در تناقض با واقعیت‌های میدانی و فقدان زیرساخت‌های لجستیکی متناسب با نیاز صنایع. نائب رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی بیرجند در ادامه افزود: تولید کنندگان خراسان جنوبی با تمام دشواری‌ها در این استان در حال فعالیت می‌باشند، اما این فعالیت در شرایط بسیار سختی در حال انجام است. همان‌گونه که رزمندگان در جبهه‌های دفاع مقدس ایستادگی کردند، صنعتگران و کارآفرینان نیز با وجود تهدیدات جنگ اخیر، میدان اقتصاد را ترک نکردند و حتی با شروع جنگ بسیاری از تولیدکنندگان بزرگ کشور که خارج از ایران بودند، از ترکیه با عبور از مرزهای زمینی به کشور بازگشتند و زنجیره تولید را احیا نمودند. اینان سربازانی هستند که چرخ‌های اقتصاد را با جان‌فشانی به حرکت درآورده‌اند. اگرچه مقام معظم رهبری دو دهه است بر اهمیت اقتصاد مقاومتی و نقش بخش خصوصی تأکید فرموده‌اند، اما متأسفانه مشورت‌پذیری از فعالان اقتصادی در تصمیم‌سازی‌ها مغفول مانده است.

    عبدالغنی نهتانی –  عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی بیرجند با اشاره به این که موضوعی بارها مورد تأکید قرار گرفته، ولی همچنان مورد عنایت کافی واقع نشده است، گفت: متاسفانه تصمیم‌گیری‌های مربوط به اقدامات اجرایی در استان، در تهران اتخاذ می‌گردد؛ تصمیماتی که نه تنها در مورد کشورهای حاشیه خلیج فارس، بلکه حتی برای صادرکنندگان داخلی ما نیز اعمال می‌شود.: اگرچه شاهد افزایش صادرات از استان خراسان جنوبی و محصولات آن بوده‌ایم اما معضل اصلی در تعهدات ارزی نهفته است که برای استان و به‌ویژه در رابطه با صادرات به افغانستان وجود دارد. عبدالغنی نهتانی در ادامه با اشاره به اینکه بارها آمار و اطلاعات رسمی در این خصوص ارائه گردیده، اما عملاً مجوز صادرات به افغانستان صادر نمی‌شود. لذا این ارز حاصل از صادرات، نزد بسیاری از تولیدکنندگان داخلی باقی می‌ماند و در عمل، خروج ارزی از کشور صورت نمی‌پذیرد. بنابراین تداوم این روند و عدم امکان صادرات، بدون تردید موجب زیان‌های جدی خواهد شد. وی در ادامه افزود: در سفر اخیر اینجانب به افغانستان (حدود ۴۰ روز پیش)، با محدودیت‌های شدید ارزی مواجه شدم؛ به‌گونه‌ای که ورود مبالغی بیش از ۳۰۰۰ دلار مجاز نبود. این در حالی است که طرف افغانستانی، حساب ‌وکتاب دقیقی بر هر دلار خود دارد.  نهتانی ادامه داد: چگونه می‌توان پذیرفت که ارز از کشور ما خارج شود، در حالی که آن‌ها چنین محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌ای اعمال می‌نمایند؟ بارها موضوع را با بانک مرکزی و کمیسیون اقتصادی افغانستان در میان نهاده‌ایم، اما متأسفانه به نظر می‌رسد توجهی به مشکلات ناشی از تعهدات ارزی و درخواستی برای صادرات، در داخل کشور وجود ندارد. عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی بیرجند همچنین اذعان داشت: نتیجه این سیاست‌ها و رویه‌ها آن است که ارز حاصل از صادرات به افغانستان، توسط بانک مرکزی به ریال تبدیل و صرف امور وارداتی می‌گردد. در حالی که صادرات به سایر مقاصد، در زمان تنظیم اظهارنامه و خروج کالا، شفاف و قابل رهگیری است، در مورد افغانستان وضعیت به‌کلی مبهم است. به گواهی اسناد، عملاً هیچ ارزی از ایران به افغانستان منتقل نمی‌شود تا به چرخه تولید و بازرگانی کشور بازگردد.

    محمد آذرکار –  رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی بیرجند با اشاره به اینکه کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی بیرجند و جامعه فعالان حوزه اقامت، آیینه تمام‌نمایی از تلاش‌های این صنعت است، گفت: متأسفانه این حوزه در پی رویدادهای اخیر، دچار رکود شده‌ است، با این حال، رفت‌وآمد سرمایه‌گذاران، فعالان صنعتی و معدنی و دیگر بخش‌ها به مراکز اقامتی، نویدبخش رخدادهای مبارکی است که بی‌شک در سایه حمایت‌ها، تحقق خواهد یافت.  آذرکار در ادامه درخواست نمود تا بسترهای لازم را برای تسهیل حضور، ماندگاری و توسعه فعالیت سرمایه‌گذاران فراهم گردد. وی اذعان داشت که این مهم تنها با حمایت‌های ویژه و اختصاصی از این جامعه محقق می‌شود. رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی بیرجند در ادامه افزود اگر قرار است در فضای حاکم بر فعالیت‌های اقتصادی، انتظار معجزه داشته باشیم، باید گذشته و تجربیات آن را فراموش نکنیم چرا که با وجود رویدادهای پرشمار و چالش‌های پیشین، درسی از تاریخ نگرفته‌ایم. وی در پایان اظهار نمود دستگاه‌هایی همچون سازمان امور مالیاتی و تأمین اجتماعی، باید در وصول تعهدات قانونی، تناسب و میانه‌روی را رعایت کنند. این رویکرد، امیدواری پایدار سرمایه‌گذاران را در پی خواهد داشت.

    سید علیرضا ذوالفقاری رئیس پارک علم و فناوری استان، گفت: در پی حوادث و التهابات ناشی از تجاوزات رژیم صهیونیستی در هفته های گذشته، وضعیت اقتصادی و عملیاتی بسیاری از شرکت های فناور و دانش بنیان استان، به ویژه در حوزه های مبتنی بر فناوری اطلاعات و تولیدات صنعتی، دچار آسیب جدی گردیده است. کاهش یا توقف کامل درآمد در برخی از شرکت ها، تهدید جدی اشتغال و خروج سرمایه انسانی متخصص(و درنتیجه ایجاد فشار مضاف بر مدیران شرکت ها، کاهش چشمگیر کیفیت، نوآوری و بهره وری در شرکت های فناور)، چالش های عملیاتی جدی از جمله: قطع یا محدودیت شدید اینترنت و عدم دسترسی به زیرساخت های نرم افزاری و خدمات بین المللی، افزایش ناگهانی و بعضاً غیر قابل پیش بینی قیمت مواد اولیه، تأخیر سنگین در دریافت مطالبات از دولت، موانع قانونی و اداری در رابطه با مسائل بیمه و مالیات، مشکلات نقدینگی و دپو شدن کالا در انبارها، اختلال جدی در حمل و نقل به ویژه برای کالاها و مواد اولیه حساس، مشکل در پرداخت حقوق خردادماه و بیمه پرسنل از اهم موارد مطرح شده توسط رئیس پارک علم و فناوری استان در این جلسه بود. ذوالفقاری در پایان خواستار دستور اقدام عاجل و جهادی از تمامی دستگاه های ذی صلاح در موارد ذیل شد:

    • پرداخت فوری تسهیلات با نرخ ترجیحی
    • بخشودگی و تعویق جدی مالیات و بیمه
    • تسریع پرداخت مطالبات شرکت ها
    • حمایت مؤثر برای پایداری اشتغال و حفاظت از سرمایه انسانی فناور

    محمد خوشنام مدیرعامل شرکت باستیان بنا، با اشاره به اینکه صنعت ساختمان در سال‌های اخیر به‌ویژه در بخش مسکن و زمین، با رکود شدیدی مواجه بوده که هم‌اکنون به مرحله بحرانی رسیده است، گفت: اجرای سیاست جدید خروج اتباع غیرمجاز، اگرچه تصمیمی ضروری است، لکن بدون برنامه‌ریزی انتقالی، آسیب‌های مضاعفی به این بخش وارد می‌سازد. وی در ادامه به آسیب های این اقدام ناگهانی پرداخت و گفت در استان خراسان جنوبی، اتباع غیرمجاز فعال در کارگاه‌های ساختمانی به‌طور ناگهانی اجازه ادامه کار را ندارندحتی اتباع دارای مجوز معتبر نیز با محدودیت‌های عملیاتی مواجه‌اند، اگرچه اداره اتباع مطابق مصوبه شورای تأمین اقدام به خروج اتباع غیرمجاز می‌نماید اما این رویکرد بدون فرصت‌گذاری مناسب برای جایگزینی نیروی کار، پروژه‌ها را متوقف می‌سازد. خوشنام در ادامه پیشنهاداتی به شرح ذیل مطرح نمود: تعمیم سیاست اعطای فرصت انتقال ۱۵ تا ۳۰ روزه به تمام استان‌ها و  ایجاد سامانه فوری صدور مجوزهای موقت برای اتباع دارای صلاحیت فنی. وی در پایان افزود: اجرای این سیاست بدون ملاحظات صنفی، نه‌تنها بحران رکود را تشدید می‌کند، بلکه ممکن است موجبات تعطیلی دسته‌جمعی پروژه‌های نیمه‌تمام را نیز فراهم آورد.

    سجادصباغ رئیس هیأت مدیره شرکت طاق بیست با تأکید بر این نکته که مهم‌ترین مسئله، تمرکززدایی از اختیارات بانکی است، گفت باید خاطرنشان کرد که در حال حاضر عمده امور بانکی در تهران متمرکز شده است. این در حالی است که استان‌ها با چالش‌های متعددی مواجه اند؛ به‌طور مثال هنگام مراجعه به بانک، ملاحظه می‌شود که واحدهای تولیدی فعال در حوزه صنعت ساختمان، به‌ویژه در شرایط کنونی که مشابه وضعیت جنگی است، بیش‌ترین آسیب را متحمل می‌شوند. وی در ادامه افزود: به‌رغم گذشت دوازده روز از تشدید این شرایط، واقعیت آن است که صنعت ساختمان طی هفت سال اخیر همواره در وضعیت دشواری به سر برده و صرفاً ابعاد این چالش‌ها تغییر یافته است. صباغ در ادامه اظهار نمود:حل این معضل در گرو اتخاذ تصمیمات فوری و ضرب‌الاجلی است لذا مسئله پیش‌رو نه یک بحران امنیتی، بلکه نیازمند بازنگری در ساختار مدیریتی است، چرا استانداران نباید از همان اختیارات موجود در مرکز برخوردار باشند؟ وی در ادامه افزود، معتقدم کلیه اختیارات لازم باید به استانداران و شوراهای مرتبط واگذار شود تا امکان تصمیم‌سازی سریع تر فراهم آید. صباغ در ادامه با اشاره به هشدار درباره پیامدهای تعطیلی واحدها گفت: تجربه اخیر در بیرجند گواهی بر این مدعاست که چندین واحد تولیدی به‌دلیل نبود حمایت‌های لازم (از جمله الزام تامین اجتماعی به تعطیلی واحدها در مهلتی چهارروزه که رویه‌ای غیرکارشناسی محسوب می‌شود) تعطیل شده‌اند. اگر واحدهای باقی‌مانده نیز پشتیبانی نشوند، پیامدهای زیر را در پی خواهد داشت:  انتقال کلیه مبادلات مالی به بازارهای موازی مانند دلار و طلا –  ورشکستگی بانک‌ها به دلیل قطع چرخه نقدینگی-  اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه، تولید و عرضه محصولات. رئیس هیأت مدیره شرکت طاق بیست در پایان افزود: در شرایط حساس کنونی، هرگونه تأخیر در تصمیم‌گیری غیرقابل‌توجیه است. طرح مسائل در جلسات متداول اداری و انتظار برای اخذ تصمیم طی سه هفته تا یک ماه، راهگشا نخواهد بود. بنابراین ضرورت دارد در کوتاه‌ترین زمان ممکن تصمیمات نهایی اتخاذ و بلافاصله به مرحله اجرا گذاشته شود.

    سید امیر حسین علوی- نماینده‌ی اتاق اصناف مرکز استان، با اشاره به فعالیت ۱۶ هزار واحد صنفی در بیرجند و سهم ۵۰۰۰ واحد خدمات فنی و تولیدی از این مجموعه، اظهار داشت: اصناف سهم ۱۷ درصدی در تولید ناخالص داخلی دارند. آنان در دوران جنگ و هنگام ارائه‌ی خدمات، حضوری فعال و مؤثر داشتند و اجازه ندادند کمبودی در این شرایط حس شود. وی در ادامه افزود: متأسفانه بیش از ۱۸۰ عنوان صنف وابسته به صنعت ساختمان، در وضعیت رکود به سر می‌برند. از سوی دیگر، مالیات‌ها روندی فزاینده دارد، هزینه‌های حمل‌ و نقل و دستمزد نیروی کار بسیار بالاست و ناهمخوانی سود واحدهای صنفی نیز از جمله مواردی است که ضرورت اصلاح قانون در این زمینه را ایجاب می‌کند. علوی همچنین به چالش واحدهای صنفی در حوزه‌ی مالیات بر ارزش افزوده اشاره نمود و افزود: واحدهای صنفی درگیر معضلات این حوزه هستند. همچنین، واحدهای خدمات‌رسان در دوران جنگ با مشکلات تأمین آب، برق و گاز مواجه بودند.

    سعید قدبا- رئیس اتاق اصناف مرکز استان با اشاره به اینکه در ایام جنگ ۱۲ روزه اصناف اعلام آمادگی کردند و کالاهای اساسی خود را در چارچوب طرح‌های همدلی در اختیار بازار قرار دادند، گفت: متاسفانه همواره مشکلاتی در سر راه اصناف شهر بیرجند قرار دارد که عمده آن عبارتست از: اولین نکته معضل مالیات بر ارزش افزوده می باشد در خصوص مالیات بر ارزش افزوده، علی‌رغم تصریح نرخ ۱۰ درصدی، هنگام وصول مالیات از بهای تمام‌شده‌ی کالا به‌ جای ارزش افزوده‌ واقعی، از کل مبلغ فروش مالیات اخذ می‌ گردد که این رویه نادرست است و متأسفانه تاکنون اعتراض مؤثری نسبت به آن صورت نگرفته است. مورد دیگر، عملکرد دستگاه‌های کارت‌خوان (POS) است در فروشگاه‌ها اقلامی وجود دارند که مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند و اقلامی که مشمول نیستند، اما سیستم به‌گونه‌ای عمل می‌کند که گویا تمام مبلغ دریافتی مشمول مالیات بر ارزش افزوده است. به‌عنوان مثال، اگر مشتری مبلغ یک میلیون تومان بابت کالا و ۱۰۰ هزار تومان بابت مالیات بر ارزش افزوده‌ی کالای مشمول پرداخت کند، هنگام محاسبه‌ی ارزش افزوده‌ی دستگاه کارت‌خوان، مالیات مجدداً از کل مبلغ واریزی (یعنی یک میلیون و صد هزار تومان) محاسبه می‌شود، نه صرفاً از یک میلیون تومان که این امر به وصول دوباره‌ی مالیات منجر می‌گردد. رئیس اتاق اصناف استان در ادامه سلطه‌ی فروشگاه‌های زنجیره‌ای و خروج سرمایه از استان را به عنوان یکی دیگر از مشکلات این حوزه عنوان نمود و افزود مسئله‌ی فروشگاه‌های زنجیره‌ای بارها مطرح شده، اما اقدام مؤثری در قبال آن صورت نپذیرفته است. این فروشگاه‌ها از پشتیبانی قوی برخوردارند و حتی در شهرهای کوچک با جمعیت زیر ۲۰۰ هزار نفر نیز فعال‌اند. حال پرسش اساسی اینجاست که سرمایه‌های حاصل از فروش کالاهای اساسی در استان ما به کجا انتقال می‌یابد؟ این وجوه عمدتاً به سمت تهران روانه شده و مجدداً به استان بازنمی‌گردد. پیامد این وضعیت، حذف تدریجی کسب‌وکارهای خرد مانند بقالی‌های کوچک است که متاسفانه اجاره ‌بهای سرسام‌آور مغازه‌ها و فشارهای اقتصادی، بقای آن‌ها را با دشواری مواجه ساخته است.

    فردین حیاتی- نماینده‌ی کمیسیون هماهنگی بانک‌های استان، ضمن انتقاد از اینکه اقتصاد کشور ما بانک محور بوده و با بیان اینکه این موضوع باعث گردیده اغلب مشکلات حوزه اقتصادی به نوعی به سمت بانکها سوق داده شود، اظهار داشت : یکی از راه حل های اساسی رفع موانع تولید ، بازنگری دستورالعملهای موجود (بخش نامه های متعدد و موازی در سطوح مختلف نظیر بخشنامه های متعدد در حوزه رفع تعهدات ارزی )، تسهیل فرایندها و روان سازی مکانیسم ها توسط بانک مرکزی می باشد. وی در تشریح بخشنامه های اعلام شده در خصوص شرایط ویژه اقتصادی اعلام داشت اخیراً دو بخشنامه به شرح ذیل به بانکها ابلاغ گردیده است.

    الف : بخشودگی جرائم دیر کرد تسهیلات خُرد ( اصل تسهیلات دریافتی تا 700 میلیون تومان ) از ابتدای خرداد تا پایان تیر ماه

    ب : همراهی با تولید کنندگان در شرایط ویژه اقتصادی و امنیتی کشور، تا زمان استقرار ثبات و آرامش نسبی در کشور( پایان تیرماه ): از هرگونه اقدام اجرائی، ثبتی، حقوقی و قضایی و اعمال هرگونه محدودیت علیه واحدهای تولیدی جلوگیری بعمل آید.

    نماینده کمیسیون هماهنگی بانکها با اشاره به اینکه رویه عملیاتی فعلی صرفا بر تمدید وتجدید سرمایه در گردش متمرکز می باشد و بخشنامه ای مبنی بر اعطاء تسهیلات جدید در این خصوص تاکنون به بانکها ابلاغ نگردیده است به بیان راهکارهای پیشنهادی به شرح ذیل پرداخت:

    الف : تمدید و تجدید تسهیلات سرمایه در گردش بدون اعمال محدودیتهایی نظیر تناسب میانگین مانده با میزان تسهیلات درخواستی برای یک دوره حداقل 6 ماه

    ب : انتقال اقساط تسهیلات سرمایه ثابت موجود واحدهای آسیب دیده به انتهای دوره و بخشودگی جرائم تأخیر آنها حداقل برای سه قسط خرداد، تیر و مرداماه سال 1404

    ج: برای اعتبار اسنادیهای داخلی – ریالی که سررسید آنها تیر و مردادماه می باشد و متاثر از شرایط ویژه اقتصادی و امنیتی می باشند ، با مصوبه ستاد تسهیل، رفع موانع تولید مهلتی دوماه جهت تعیین تکلیف بدهی در نظر گرفته شود.

    د: تمام دستگاههای ذینفع ضمانت نامه های صادره (کارفرمایان ) سررسید شده بدون تقاضای اقدام اجرائی از بانکها ، مکلف به تمدید ضمانت نامه، ضمانت خواه (پیمانکار)در بازه زمانی تیر و مردادماه برای یک دوره 6 ماهه گردند.

    حیاتی در پایان راهکار جایگزین به منظور تامین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی، بازرگانی و خدماتی را به شرح ذیل پیشنهاد نمود: بهترین مکانیسم پشتیبانی برای تأمین سرمایه در گردش مورد نیاز بنگاهها استفاده از روشهای نوین تأمین مالی بصورت تعهدی نظیر استفاده از اوراق گواهی مولد (اوراق گام ) و یا برات الکترونیکی می باشدکه از قابلیتهای فراوانی برخوردار بوده و علاوه بر آن استفاده از این ابزارها ، باعث کاهش فشار مضاعف بر شبکه بانکی و در نهایت کاهش تورم را در پی خواهد داشت.

    مهدی شبان- نماینده‌ی اداره‌ی کل امور مالیاتی استان با تأکید بر پیوند میان درآمدهای مالیاتی و سیاست‌های بودجه‌ای اظهار داشت: کاهش درآمدهای دولت از محل مالیات‌ها مستلزم اتخاذ تمهیدات ضروری برای مدیریت هزینه‌هاست که در این صورت، اصلاح قانون بودجه اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. شبان در ادامه اشاره نمود هرگونه اعطای معافیت مالیاتی می بایست بر اساس قوانین موضوعه به مودیان مالیاتی اعطا شود و همچنین تعویق در پرداخت مالیات و کاهش پیش بینی درآمدهای مالیاتی سالجاری به دلیل شرایط جنگ تحمیلی اخیر، مستلزم تصویب در مراجع بالادستی و حاکمیتی می باشد.

    عقیل جبدرانی – رئیس اداره وصول اداره کل تأمین اجتماعی استان، با بیان چالش‌های نظام پرداخت حق بیمه پیشنهادات خود را به شرح ذیل اعلام نمود:

    • مشوق حمایت از تولید، حفظ و ایجاد اشتغال شامل تصویب قانون بخشودگی جرائم جهت کارگاههای فعال (نیاز به تایید سازمان مرکزی دارد)
    • همکاری سازمان به مدت دو ماه با کارفرمایان کارگاههای بالای 50 نفر بیمه شده برای پرداخت بخشی از حق بیمه لیست های جاری و تقسیط مانده بدهی در سه قسط (در سطح استان قابلیت اجرا دارد)

    رئیس اداره وصول اداره کل تأمین اجتماعی استان در پایان افزود اعطای وام کم‌بهره‌ بدون جریمه برای تأمین حقوق کارگران واحدهای آسیب‌پذیر از طریق همکاری سه‌جانبه‌ی دولت، بانک‌ها و سازمان تأمین اجتماعی، راهکاری عملیاتی و فوری است.

    محسن بخشائی- معاون شرکت توزیع برق استان، در تشریح سیاست‌های انرژی استان اظهار داشت: تخصیص یارانه‌ برق در حیطه‌ی اختیارات استان نیست و این موضوع در سطح ملی تعیین و نظارت می‌شود. وی در ادامه افزود: هرچند پدیده‌ ناترازی انرژی در سال‌های اخیر به‌صورت مستمر وجود داشته اما در استان خراسان جنوبی با بهینه‌سازی مدیریت مصرف، این چالش به حداقل ممکن کاهش داده شده است. وی در بیان اولویت‌های برق رسانی تأکید کرد صنایعی که مستقیماً با معیشت مردم مرتبط هستند در اولویت تأمین پایدار برق قرار داشته و از برنامه‌های قطعی برق مستثنی خواهند شد لذا این سیاست مستلزم تخصیص منابع ویژه در قوانین بودجه‌ای و پیش‌بینی زیرساخت‌های اختصاصی است. بخشایی در پایان با اشاره به محدودیت‌های اجرایی افزود: با وجود تلاش‌ها برای کاهش ۲۸۰ مگاواتی مصرف بخش کشاورزی و سایر اقدامات بهینه‌سازی، برخی چالش‌ها فراتر از حیطه‌ اختیارات استان است. مدیریت صندوق جبران خسارات ناشی از جنگ، سیاست‌گذاری در حوزه‌ استانداردسازی تجهیزات و تنظیم مقررات واردات موقت کالاهای جایگزین انرژی از اهم موارد مطرح شده توسط نماینده شرکت توزیع برق در این جلسه بود وی همچنین تأکید نمود این موارد نیازمند هماهنگی ملی و تصویب سازوکارهای کلان می‌باشد.

    مهدی لکزی معاون امور گمرکی اداره کل گمرکات استان نیز با تأیید موارد مطروحه پیشنهاداتی به شرح ذیل جهت پیگیری در سطح ملی ارائه نمود:

    • پذیریش ضمانت نامه بانکی جهت دریافت حقوق گمرکی
    • الزام سازمان های نظر دهنده به تسریع در استعلام گمرک و تسریع در ترخیص کالای وارداتی
    • افزایش زمان نگهداری کالا با توجه به جنگ تحمیلی حداکثر 2 ماه برای انبارهای عمومی و اختصاصی

    مهدی جعفری _ معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری خراسان جنوبی با اشاره به وقایع اخیر گفت: متاسفانه با توجه به حوادث اخیر نگرانی‌های متعددی برای فعالان اقتصادی در حوزه‌های گوناگون پدید آمده است؛ از جمله تداوم فعالیت کسب‌وکارها تا ایفای تعهدات پیشین که این امر ممکن است فعالیت شرکت‌های بزرگی را که برای شمار قابل‌توجهی اشتغال‌زایی ایجاد کرده‌اند، به مخاطره و حتی به تعطیلی کشاند. جعفری افزود: پس از محدودیت‌های اعمال‌شده، سازمان‌هایی مانند تأمین اجتماعی نیز با مشکلات عملیاتی روبرو شده‌اند و اگرچه ارائه تسهیلات می‌تواند راهگشا باشد، اما قوانین موجود اجازه اعطای تسهلات مکرر را نخواهد داد. لذا در این شرایط، بهره‌گیری از ظرفیت‌های جایگزین امری ضروری است. معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار در ادامه با اشاره به اینکه به‌کارگیری ظرفیت‌های ارزی با موانع عملی مواجه است افزود این چالش‌ها، حتی روابط تجاری با کشورهایی چون افغانستان را تحت‌الشعاع قرار داده است و با وجود انجام بخشی از مبادلات به صورت ریال، تسویه‌حساب نهایی همچنان متکی به ارز است. همچنین فشارهای کنونی بازار ارز، فعالان اقتصادی را در موقعیت دشواری قرار داده که پاسخگویی به حجم تعهدات را ناممکن می‌سازد. معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار با اشاره به ابلاغ بخشنامه ی تفویض اختیارات هیئت وزیران به استانداران سراسر کشور عنوان نمود: هیئت وزیران در جلسه 28/03/1404 به منظور مدیریت مطلوب و به هنگام شرایط ناشی از تجاوز رژیم صهیونیستی به کشور به پیشنهاد رئیس‌جمهور و به استناد اصل یکصد و بیست و هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تصویب نمود: اختیارات هیئت وزیران در اتخاذ تصمیمات در حوزه جغرافیایی هر استان (بجز اختیارات موضوع اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی) به استانداران تفویض شود. در همین راستا و با توجه به مشکلات جاری واحدهای صنعتی، انتظار می رود در این جلسه دو اقدام زیر صورت پذیرد:

    ۱. بررسی دقیق و احصای چالش‌های پیش روی واحدهای تولیدی و صنفی حاضر در جلسه.

    ۲. الزام مدیران ارشد دولتی و نمایندگان دستگاه‌های اجرایی حاضر در جلسه، به ارائه پاسخ مستدل و تعهد عملی در پایان نشست نسبت به پیشنهادات مطرح‌شده.

    دکتر جعفری در ادامه گزارشی از وضعیت کلی شهرک ها و نواحی صنعتی در سطح استان ارائه و اعلام داشت: تعداد ۴۱۰ واحد تولیدی تاکنون ساخته شده و وارد مدار تولید گردیده‌اند. همچنین، ۴۰۰ واحد دیگر در دست احداث می‌باشند که حدود ۲۰ درصد از آن‌ها به مرحله بهره‌برداری نزدیک شده‌اند و امید است در آینده‌ای نزدیک مورد بهره‌برداری قرار گیرند. از سوی دیگر، ۱۵۳ واحد غیرفعال هستند که از این تعداد، ۳۸ واحد توسط شرکت‌های پخش اجاره شده و تحت عنوان انبار مورد استفاده قرار می‌گیرند.  معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری خراسان جنوبی، با تاکید بر ضرورت ساماندهی فروشگاه‌های زنجیره‌ای، اظهار داشت: از سال گذشته، ۱۵ همت به منابع بانکی استان افزوده شده است وی سهم استان خراسان جنوبی از کل منابع بانکی کشور 43/0 درصد عنوان نمود و افزود: در حال حاضر، ۱۶ بانک دولتی و ۱۲ بانک خصوصی در استان فعال هستند.

    دکتر روح‌الله ایزدخواه- عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، در این جلسه با تأکید بر الزامات مدیریت اقتصادی در شرایط جنگی اظهار داشت بخشی از تصمیمات راهبردی باید در شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی اتخاذ گردد، چرا که در این شرایط، نظم اقتصادی کشور تحت تأثیر قرار خواهد گرفت؛ لذا اولویت با برنامه‌ریزی منطقه‌ای و محلی به‌جای سیاست‌گذاری متمرکز کلان است و اداره‌ کشور با دستور واحد امکان‌پذیر نیست. وی در ادامه با اشاره به مصوبه‌ تفویض اختیارات افزود: بر اساس نامه‌ ابلاغی اخیر، اختیارات تنظیم‌گری دوجانبه به استانداران محول گردیده که می‌بایست با همکاری نمایندگان استان، سازوکارهای اجرایی آن فوراً طراحی و عملیاتی شود. ایزدخواه در ادامه افزود: در کمیسیون اقتصادی مجلس، ۱۰ کمیته‌ی تخصصی فعال است که کمیته‌ مردمی‌سازی اقتصاد مسئول بازنگری قوانین اتاق‌های بازرگانی، اصناف و تعاون در سطح ملی می‌باشد. ایشان با اشاره به عملکرد سهام عدالت در سطح ملی گفت: سود توزیع‌شده‌ سهام عدالت در سال ۱۴۰۳ بالغ بر ۱۲۰ همت بوده است. ایزدخواه با اشاره به ضرورت مدیریت زنجیره‌های تأمین گفت: تمرکز بر زنجیره‌های راهبردی (معدنی، غذایی و فولاد) ضروری است. به‌عنوان مثال، زنجیره‌ی فولاد متشکل از ۶ حلقه‌ی بهم‌پیوسته است که باید تسهیلات به‌صورت یکپارچه و نه جداگانه به آن‌ها تزریق گردد تا تعهدات زنجیره‌ای محقق شود. وی در پایان پیشنهادات خود را به شرح ذیل مطرح نمود:

    –  تشکیل کنسرسیوم سه‌جانبه میان کشورهای افغانستان،پاکستان و استان خراسان جنوبی

    – تأکید بر تشکیل تعاونی‌های سهامی عام مطابق ماده‌ی ۴ برنامه‌ی هفتم توسعه

    – ضرورت کاهش وابستگی واحدهای تولیدی به نظام بانکی و الگوبرداری از مدل‌های جهانی (اشاره به ۱۸ نوع صندوق تأمین مالی در کره‌ی جنوبی و ۵ صندوق تخصصی ماشین‌آلات)

    وی در پایان تاکید نمود: دولت می‌بایست با ابتکار عملی زمینه‌ بهره‌گیری از ظرفیت صندوق‌های داخلی را فراهم آورد، چراکه تولید سودآور در گرو مشارکت مردمی، نوآوری و حرکت به‌سوی اقتصاد مردمی‌سازی‌شده است.

  • صد و نوزدهمین جلسه کمیته کارشناسی شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی

    ضرورت ایجاد صرافی در استان

    علیرضا خامه‌زر، رئیس اتاق بازرگانی بیرجند در جلسه کارشناسی شورای گفتگو استان مورخ 09/04/1404 با اشاره به موقعیت جغرافیایی استان‌های مرزی و همجواری آنان با کشورهای همسایه گفت: استان خراسان جنوبی در خط مقدم ارتباطات تجاری با کشور افغانستان قرار دارد. در جلسات اقتصادی، عدد مبادلات تجاری ذکر شده حدود ۱۶۰ میلیون دلار است. با این حال، این رقم که مبتنی بر مقررات گمرکی و ارزش‌گذاری معمول کالاهاست (با در نظر گرفتن قیمت‌های سال گذشته)، تنها معادل ۹۵۶ میلیون دلار خروج کالا از استان به کشور افغانستان را نشان می‌دهد. در حالی که صادرات واقعی استان ما بسیار فراتر از این میزان است. رئیس اتاق بازرگانی بیرجند در ادامه افزود: به دلیل عدم وجود صرافی در استان، غالب مراودات مالی از طریق صرافی‌های مستقر در تهران و مشهد صورت می‌پذیرد. لذا تاسیس صرافی در استان ضرورت هدف‌گذاری برای انتقال حداقل بخشی از این تراکنش‌های مالی به استان را آشکار می‌سازد. بنابراین این اقدام نه تنها توجیه اقتصادی قوی دارد، بلکه با ایجاد شناخت متقابل بین صادرکنندگان، سیستم صرافی و شبکه بانکی محلی، به گردش مالی سالم در استان منجر خواهد شد. خامه زر در ادامه با اشاره به اینکه ایجاد زیرساخت‌های مالی و بانکی قوی در استان، به‌ویژه راه‌اندازی صرافی‌های مجاز، از ضروریات و واجبات توسعه اقتصادی منطقه محسوب می‌شود، گفت: مقایسه استان ما با استان‌هایی مانند ایلام و لرستان (که معاملات گسترده‌ای با عراق دارند)، این نیاز را پررنگ‌تر می‌کند. وی در ادامه افزود: خوشبختانه بیش از ۹۰ درصد شهرهای مهم افغانستان مانند هرات، جلال‌آباد و قندهار، دارای دفاتر نمایندگی یا ارتباطات تجاری با استان هستند و معادن متعددی در افغانستان توسط بازرگانان استان شناسایی شده‌است. بانک‌ها نیز می‌توانند با اطمینان از این روابط مستحکم، بدون دغدغه نسبت به ارائه خدمات اقدام نمایند. در حال حاضر، علیرغم وجود تقاضا، خدمات لازم یا به‌طور کامل انجام نمی‌شود و یا به صورت غیررسمی و از طریق صرافی‌های همکار انجام می‌پذیرد. حتی شرکت‌های صادراتی بزرگ استان نیز برای انجام امور مالی خود با مشکل مواجه هستند بنابراین تاسیس این صرافی از امور حائز اهمیت در استان می باشد و به رشد و رونق اقتصادی استان کمک شایانی می نماید.

    حسین حامد_ نماینده کمیسیون هماهنگی بانک‌های استان با اشاره به اینکه بر اساس ضوابط اعلامی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، تأسیس و ثبت صرافی‌ها و ارائه خدمات ارزیِ برون‌مرزی، توسط اشخاص حقوقی در قالب شرکت سهامی خاص و توسط اشخاص حقیقی در قالب شرکت‌های تضامنی مجاز می‌باشد، با اشاره به دستورالعمل اجرایی تأسیس، فعالیت و نظارت برصرافی ها گفت: اهم مقررات حاکم بر این امر به شرح ذیل می باشد:

    1. محل فعالیت:

       –  صرافی همواره باید دارای محل فعالیت دایم (ملکی و یا سرقفلی) و ثبت شده به نام صرافی مورد نظر باشد. (ماده ۷).

       –   هرگونه جابجایی یا تغییر آدرس از نشانی مندرج در اساسنامه، مستلزم اخذ مجوز کتبی از بانک مرکزی است (ماده ۲۲).

    1. سرمایه و طبقه‌بندی صرافی‌ها:

    –    حداقل سرمایه مورد نیاز بر اساس نوع فعالیت و محل استقرار تعیین می‌شود:

    • صرافی نوع اول (فعالیت سطح ۱ شامل خرید و فروش نقدی):

      –           در کلان‌شهرها: ۲۵۰ میلیارد ریال

             –  در سایر شهرها: ۱۳۰ میلیارد ریال

    • صرافی نوع دوم (فعالیت سطح ۲ شامل خرید و فروش نقدی + صدور حواله ارزی):

    –  مبلغ 1000 میلیارد ریال

    • صرافی نوع سوم (فعالیت سطح ۳ شامل خرید و فروش نقدی ارز و مسکوک + صدور حواله های ارزی + ارائه خدمات ارزی برون مرزی):

    –  مبلغ 2000 میلیارد ریال

    –  ارتقاء به سطح فعالیت سوم (ماده ۲6) منوط به سپری شدن حداقل یک سال سابقه فعالیت موفق در سطح دوم و اخذ مجوز از مراجع ذی صلاح و بانک مرکزی می باشد.

    1. فعالیت صرافی:

        –  صرافی موظف به ارائه ضمانت نامه بانکی یا گواهی مسدودی حساب به نفع بانک مرکزی به میزان حداقل 50 درصد آخرین سرمایه ثبتی صرافی می باشد.(ماده 20)

        – انجام هرگونه عملیات خارج از چارچوب ضوابط ابلاغی بانک مرکزی ممنوع می‌باشد (ماده ۲۲).

    1. سقف فعالیت:

        – سقف تعهدات فروش توسط صرافی نوع دوم در هر لحظه نباید بیشتر از تعهدات مجاز تعیین شده توسط بانک مرکزی بر مبنای شاخص های مورد نظر باشد. (ماده ۳۳ و تبصره‌های آن).

    1. 5. پیشنهاد استفاده از ظرفیت سایر صرافی های موجود:

        –   به‌جای تأسیس صرافی جدید، می‌توان از ظرفیت صرافی‌های دارای مجوز موجود که تمایل به توسعه فعالیت در استان را دارند، از طریق جابجایی و انتقال آنها پیگیری نمود.

    وی در پایان افزود: این موارد، خلاصه‌ای از اهم مقررات فصل مربوطه در خصوص تأسیس و فعالیت صرافی‌ها می‌باشد که طی پیگیری‌های مستمر در کمیسیون مورد بررسی قرار گرفته است.

    فردین حیاتی، نماینده کمیسیون هماهنگی بانک ها و اعتبارات بانک ملی نیز گفت: سال گذشته از طریق صرافی بانک ملی نسبت به پیگیری اخذ مجوز تأسیس شعبه ای در استان بصورت صرافی نوع دوم سطح سه اقدام گردید، لیکن بدلیل محدودیت های مندرج در ماده 7 و ماده 28 دستورالعمل تاسیس صرافی ها انجام موضوع منتهی به نتیجه نگردید. وی در ادامه افزود با توجه به ضرورت تسریع در راه‌اندازی صرافی، در صورت تمایل به پیگیری رویه‌ای فوری وموثر‌تر؛ پیشنهاد می‌گردد رایزنی در خصوص انتقال مالکیت یکی از صرافی‌های دارای مجوز نوع دوم با سطح فعالیت نوع 3، به استان در دستور کارقرار گیرد.

    علیرضا شهپر  با اشاره به این موضوع که تأسیس صرافی در تهران و برقراری ارتباطات و مکاتبات با بانک مرکزی، حتّی در فرآیند استعلام، مستلزم بررسی سوابق افراد در امور مالی و بانکی است، اظهار داشت: در دوره آغاز فعالیت اینجانب، صرافی‌ها عملاً در وضعیت تعطیلی به سر می‌بردند؛ به‌گونه‌ای که فعالیت‌های صرافی از نوع دوم و سوم، با محدودیت‌های شدیدی مواجه گردید. وی در ادامه افزود: حتّی در حال حاضر در مشهد، صرافانی که ضمانت‌نامه‌های پیشرفته (معروف به نوع دوم) ارائه می‌دهند، با چالش‌هایی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. تا زمانی که بانک مرکزی دستورالعمل رسمی خرید و فروش را صادر نکند، هیچ مجوّزی برای انجام معاملات وجود نخواهد داشت. شهپر در ادامه افزود: پیشنهاد اینجانب آن است که در مرحله آغازین، ضرورتی جهت اقدامات ویژه وجود ندارد. به خاطر دارم در سال ۱۴۰۱ مصوبه‌ای به تصویب رسید که موجب تعلیق کلیه امور گردید. اکنون نیز اکثر فعالان در بلاتکلیفی به سر می‌برند، مگر آن‌ دسته از افرادی که در تهران با پشتوانه سرمایه‌ای کافی و ضمانت‌نامه‌های لازم مشغول هستند. لذا مسأله مضاعفی که اخیراً مطرح شده، الزام اخذ تأییدیه از اداره مبارزه با پولشویی است که صرافان مشهدی با آن مواجه‌اند. همان الزام ارائه سند مبنی بر ۱۰۰ میلیارد تومان سرمایه، برای عمده متقاضیان مشکل‌آفرین شده و رفع این موانع به درازا خواهد انجامید. به‌عنوان مثال، مدّتی طولانی سرمایه در بانک مسدود ماند و اخذ تأییدیه سرمایه از استانداری نیز فرآیندی زمان‌بر بود. وی در ادامه با اشاره به اینکه به منظور افزایش سطح فعالیت، شرکتی تضامنی تأسیس نمودیم، گفت: در حال بررسی امکان ایجاد شرکتی از نوع دوم هستیم و غالب صرافی‌های فعال در حواله‌های ارزی، در قالب شرکت‌های تضامنی عمل می‌کردند. طبق قانون حاکم بر صرافی‌ها، یک نفر به‌عنوان محور اصلی تعیین شده و شرکا با مدیریت فردی دیگر همکاری می‌نمایند. همچنین، سیستم درخواست پروانه عمومی از بانک مرکزی اخیراً تغییر یافته، امّا در عمل تحوّلی ایجاد نشده است. لذا تصمیم‌گیری در این شرایط دشوار است. شهپر با اشاره به مشکلات صرافی ها در مشهد، گفت: بخشنامه صادره  در این حوزه نیز عملاً تغییری در وضعیت اجرایی پدید نیاورده است. بسیاری بر این باورند که در سطح استان، با شیوه متعارف، توجیه اقتصادی برای فعالیت شرکت‌های صرافی وجود ندارد. متأسفانه سیاست های بانک مرکزی نیز به‌دلیل مدیریت منابع و مصارف ارزی، تأثیرات نامطلوبی بر حوزه صادرات کشور گذاشته است. وی در ادامه با اشاره به اینکه در معاملات انجام‌شده از استان به افغانستان، بحث انتقال وجه مطرح است؛ به‌این معنا که وجوه افغان‌های مقیم ایران به افغانستان منتقل و کالا نیز ارسال می‌گردد. حال نقش صرافی در این میان چیست؟ برای مثال، یک صادرکننده افغانستانی ارز دریافت می‌کند، امّا تمرکز ما صرفاً بر انتقال پول از افغانستان به ایران است و اساساً پولی در این فرآیند رد و بدل نمی‌شود. همکاران ما در افغانستان پیگیر این موضوع هستند. صرافی مورد نظر برای تأسیس می‌بایست از بنیه مالی مستحکمی برخوردار باشد. با توجّه به موقعیت مرزی، ایجاد صرافی ضروری به نظر می‌رسد.

    حسن لشکری، با اشاره به اینکه در بحث تبادل ارز و مبادلات ارزی، دو موضوع وجود دارد که نشان می‌دهد سیستم های بانکی اکثراً دارای صرافی هستند. همچنین، یک صرافی دیگر تحت نظارت بانک مرکزی وجود دارد که ۳ درصد از مبلغ مبادله را به عنوان کارمزد دریافت می‌کند. این صرافی، موسوم به «نیکو»، انحصاری است و هیچ صرافی دیگری غیر از مجموعه‌هایی که توسط بانک مرکزی تأیید شده‌اند، حق ورود به این حوزه را ندارند.  وی در ادامه افزود: دلیل این انحصار، حجم بالای پول در گردش و مبادلات است. زیرا در هر مبادله‌ای، صرف نظر از مبلغ آن، ۶ درصد به عنوان کارمزد از سوی شرکت دریافت می‌شود تا ارز مورد نظر در کشور مقصد تحویل داده شود. لشکری در ادامه افزود: بخشی از این مبادلات مستقیماً توسط بانک مرکزی انجام می‌شود و بخش دیگر مربوط به مبادلات با کشورهایی مانند افغانستان و پاکستان است که در مورد افغانستان، حواله‌ها انجام می‌شود، اما روند ایجاد صرافی و اخذ مجوز، فرآیندی طولانی و دشوار است. همچنین با توجه به انحصاری بودن این حوزه در کشور، به نظر می‌رسد که ایجاد صرافی جدید مقرون به صرفه نباشد. همچنین، انتظار همکاری بانک مرکزی در این زمینه چندان واقع‌بینانه نیست. در مورد پاکستان، مدیران بانکی این کشور بسیار حرفه‌ای هستند. با وجود تحریم‌های بانکی، سامانه‌های جدیدی ایجاد شده‌اند که امکان حواله به کشورهای مانند دبی را فراهم می‌کنند. در گذشته، تلاش‌هایی برای دور زدن تحریم‌ها صورت گرفت، اما اکنون با حمایت بانک مرکزی، امید است که روند مبادلات تسهیل شود.

    سرهنگ اسماعیل بشارتی نیا نماینده فراجا و رئیس اداره نظارت براماکن عمومی، با اذعان به ضرورت صدور مجوز عمومی فعالیت‌های مرتبط با امور ارزی در استان، موارد ذیل را مطرح نمود:

    1. سامانه ملی مجوزها (درگاه مجوزیار) زیر نظر بانک مرکزی، مرجع رسمی صدور مجوز صرافی ها است.
    2. تمامی پیش‌نیازهای فنی شامل نصب دوربین‌های نظارتی متصل به سامانه مرکزی و تأمین تجهیزات امنیتی در استان جهت تاسیس صرافی فراهم بوده و کارشناسی فنی نیز انجام پذیر است.
    3. درخواست‌های مجوز جهت تاسیس صرافی اعم از فعالیت در مناطق مرزی یا داخل شهر، با نهایت همکاری صورت خواهد پذیرفت . (تاکنون مجوز رسمی در این حوزه صادر نشده است.)
    4. فعالیت‌های غیررسمی ارزی در سطح استان (مانند صرافی‌های زیارتی یا معاملات سکه/ارز غیرمجاز) فاقد اعتبار قانونی بوده و نیازمند ساماندهی فوری هستند.
    5. ویژگی مرزی بودن استان و تاسیس صرافی، امکان نظارت مؤثر بر جرائم مرتبط (قاچاق ارز و کالا) را فراهم می‌کند.
    6. با ارجاع درخواست‌ها مبنی بر تاسیس صرافی، همکاری فوری و صدور مجوز در کمترین زمان بدون تأخیر اداری انجام خواهد شد.

    بهرام محمدی- عضو هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی بیرجند، با تأکید بر ضرورت تسهیل امور مرتبط با صادرات/واردات، اظهارداشت: نمایندگان بانک مرکزی به‌صراحت اعلام نموده‌اند که «واردات/صادرات ریالی» را تحت هیچ عنوان به رسمیت نمی‌شناسند. این رویکرد عملاً به عنوان اصلی‌ترین مانع در تبادلات مرزی (به‌ویژه با کشورهایی نظیر افغانستان) عمل می‌کند و تأکید بر حذف فعالیت خرده‌پاها از بازار، چالش‌های مضاعفی برای فعالان اقتصادی استان ایجاد کرده است. از این رو به کارگیری ظرفیت های بالادستی از جمله  استفاده از اختیارات گسترده‌تر استاندار محترم استان پس از تفویض اختیارات جدید و همچنین هماهنگی با اتاق بازرگانی ایران و دستگاه‌های ذی‌ربط برای ایجاد استثناهای قانونی در راستای توسعه تجارت مرزی پیشنهاد می گردد.

    ارتقای سازوکار بانکی به‌جای تمرکز صرف بر صرافی‌ها، فعال‌سازی سیستم‌های بانکی موجود (مانند گشایش اعتبار اسنادی از طریق شبکه سوئیفت در شعب بانک‌ها)، احیای پتانسیل‌های غیرفعال شعب بانک ملی در استان (به‌ویژه در بیرجند)، ارسال نامه‌ای رسمی به نمایندگان مجلس استان جهت استثنا قائل‌شدن برای استان در قوانین محدودکننده فعلی و تشکیل جلسه اضطراری با حضور استاندار، مدیران کل بانک مرکزی و اتاق بازرگانی برای بررسی امکان تعریف سازوکارهای جایگزین تجارت ریالی از دیگر پیشنهادات محمدی در این جلسه بود. وی در پایان افزود: محقق‌سازی این اهداف مستلزم همگرایی نهادهای استانی (به‌ویژه استانداری) و استفاده از ظرفیت‌های ملی (اتاق بازرگانی ایران) می‌باشد.

    حسین زارعی، مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی بیرجند با تأکید بر اهمیت ایجاد صرافی به عنوان یکی از ضروری‌ترین نیازهای استان و با توجه به موقعیت راهبردی هم‌مرزی با افغانستان، پیشنهاداتی را به شرح ذیل ارائه نمود:

    ۱. سازوکارهای پیشنهادی تأمین سرمایه:

    – مشارکت با شرکت‌های معتبر:امکان عقد تفاهم‌نامه با دو شرکتی که جهت تاسیس صرافی در استان اعلام آمادگی کردند در خصوص بهره‌گیری از دانش فنی و سرمایه‌گذاری مطمئن.

    – به‌کارگیری سرمایه بومی: جذب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی استان در جهت تاسیس صرافی در صورت عدم تحقق گزینه اول، با هدف توسعه اقتصاد محلی و ایجاد اشتغال.

    ۲. الزامات اجرایی:

    – انجام مطالعات امکان‌سنجی فوری جهت بررسی ظرفیت بازار ارز استان و نیازسنجی تراکنش‌های مرزی با افغانستان در خصوص تاسیس صرافی.

    – اخذ مجوزهای لازم از بانک مرکزی و سازمان مناطق ویژه اقتصادی.

    ۳. اولویت‌بندی اقدامات:

    – تشکیل کارگروه تخصصی با حضور نمایندگان شرکت‌های متقاضی، اتاق بازرگانی و اداره کل اقتصاد و دارایی استان.

    – تدوین طرح جامع عملیاتی  تاسیس صرافی در استان حداکثر ظرف یک ماه.

    محسن اسحاقی، رئیس گروه سرمایه گذاری اداره کل امور اقتصادی و دارایی استان،  با تأکید بر ضرورت تأسیس صرافی نوع دوم به دلیل هم‌مرزی استان با کشور افغانستان و نیاز به صدور حواله‌های ارزی، الزامات اداری را به شرح ذیل مطرح نمود:

    فرآیند اخذ مجوز:

    – مرحله تأسیس شرکت تضامنی: نیازمند تأمین ۲۴ شرط اصلی، ارائه ۱۰ مدرک، تکمیل ۱۴ استعلام و طی فرآیندی به مدت حداکثر ۳۶۰ روز کاری.

    – مرحله اخذ مجوز فعالیت صرافی: مستلزم رعایت ۴ شرط اجرایی، ارائه ۴ مدرک، تکمیل ۹ استعلام، و زمان‌بندی حداکثر ۱۰۸ روز کاری.

    اسحاقی در خصوص ویژگی‌های صرافی نوع دوم گفت: این نوع صرافی دارای سه سطح فعالیت مجزا (طبق دستورالعمل‌های بانک مرکزی) است و کلیه فرآیندهای اخذ مجوز از طریق درگاه ملی مجوزها به‌صورت برخط (Online)، شفاف فعال و قابل پیگیری است. وی در پایان با اشاره به توجیه‌پذیری تاسیس صرافی در استان گفت: فقدان صرافی مجاز در استان، صدور حواله ارزی را برای صادرکنندگان مختل نموده و چالش‌های عملیاتی برای سرمایه‌گذاران ایجاد کرده است. همچنین دسترسی به کشور افغانستان از طریق مرز مشترک، اولویت‌دهی به صرافی نوع دوم را به ضرورتی راهبردی تبدیل نموده است.

    رامین سنایی‌فر. نایب رئیس کمیسیون صادرات و واردات و امور مرز اتاق بازرگانی بیرجند با تأکید بر ضرورت تأسیس صرافی به منظور توسعه صادرات، اشاره نمود: پرداخت کارمزدهای بالای مرکز مبادله ارزی جهت رفع تعهدات ارزی (به‌ویژه برای کدهای تخصصی نظیر مشتقات نفتی) هزینه‌های بالایی را به فعالان اقتصادی تحمیل می‌ نماید. لذا با توجه به حجم قابل‌توجه مبادلات ارزی در استان، تأسیس صرافی محلی نه‌تنها موجب کاهش هزینه‌های تراکنش و افزایش رقابت‌پذیری محصولات صادراتی خواهد شد، بلکه به عنوان زیرساختی راهبردی برای تسهیل تسویه‌حساب‌های ارزی صادرکنندگان عمل خواهد نمود. وی در پایان افزود: ادامه وضعیت موجود به معنای تداوم اتلاف منابع مالی و تضعیف جایگاه تجاری استان در بازارهای منطقه‌ای است؛ بنابراین احداث این صرافی در اولویت فوری توسعه اقتصادی استان قرار دارد.

    کمیلی نژاد، نماینده بانک صادرات استان با استناد به تجربیات عملیاتی بانک متبوع خود گفت: ایجاد صرافی در سطح استان با توجه به دو مؤلفه کلیدی فاقد توجیه اقتصادی خواهد بود: نخست وجود صرافی سپهر به عنوان نهاد تخصصی ارزی این بانک که فعالیتی مستقل دارد و دوم تمرکزگرایی ساختاری در مرکز مبادلات طلا و ارز پایتخت که کلیه تراکنش‌های ارزی را در تهران متمرکز ساخته است. ایشان همچنین با طرح راهکار جایگزین پیشنهاد نمود: نهادهای بیمه‌ای می‌توانند با ورود به این عرصه، مدل مشارکتی جدیدی را برای ارائه خدمات ارزی در استان پایه‌گذاری نمایند.

    سرهنگ یدا… دهقان، رئیس پلیس امنیت اقتصادی استان، با تأکید بر ضرورت تلاش جمعی برای تأسیس صرافی، خاطرنشان نمود: تمامی دستگاه‌های اجرایی می‌بایست با اولویت‌دهی به اقدام عملی بر انتظار برای تغییرات قانونی، تاسیس صرافی در استان را با قوت پیش ببرند. وی با اشاره به پویایی ذاتی نظام حقوقی (که امکان بازنگری در قوانین را فراهم می‌سازد)، تصریح کرد: در صورت مواجهه با موانع قانونی، اصلاح مقررات از طریق مراجع ذیربط قابل پیگیری خواهد بود. بنابراین تحقق این هدف منوط به عزم مشترک تمامی ارگان‌ها در راستای عملیاتی‌سازی پروژه تا مرحله نهایی است.

    محمدعلی رمضانی- نماینده اداره کل بازرسی استان با اعلام حمایت از تأسیس صرافی (به‌ویژه با توجه به فقدان این زیرساخت حیاتی در استان و نقش آن در کنترل پولشویی) تصریح نمود: صرافی مورد نظر می‌بایست حتماً از نوع دوم بوده تا امکان صدور حواله‌های ارزی فراهم گردد. وی در ادامه دو الزام کلیدی را متذکر شد: نخست ضرورت نظارت مستمر بانک مرکزی بر عملکرد صرافی و دوم ممنوعیت مطلق دریافت هرگونه تسهیلات بانکی توسط متقاضی تأسیس. بدین‌منظور، داوطلبان می‌بایست پیش از اقدام، این شروط را در مد نظر قرار دهند.

    سید محمد آذرکار، رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی بیرجند، با تأکید بر اینکه وجود صرافی یکی از شاخص‌های کلیدی توسعه اقتصادی استان محسوب می‌شود، خاطرنشان نمود: ظرفیت‌های اجرایی موجود و تفویض اختیارات ویژه به استاندار، بستری بی‌سابقه برای تسریع در تأسیس این نهاد فراهم ساخته است. وی در پایان افزود: با بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها، امکان آماده‌سازی زیرساخت‌های لازم و اقدام فوری جهت تاسیس صرافی در سطح استان مهیا می‌باشد.

    در پایان با عنایت به ضرورت ایجاد صرافی نوع دوم دراستان و باتوجه به الزامات قانونی و همچنین عدم توان بخش خصوصی استان در تأمین حداقل مبلغ سرمایه به منظور تأسیس و فعالیت صرافی موردنیاز (مندرج در دستورالعمل اجرایی تأسیس، فعالیت و نظارت برصرافی ها، – ماده 12 فصل 4: صرافی نوع دوم با سطح فعالیت اول و دوم : مبلغ هزار میلیارد ریال و صرافی نوع دوم با سطح فعالیت سوم: مبلغ دو هزار میلیارد ریال) و باعنایت به تبصره یک ماده مذکور (بانک مرکزی می تواند نسبت به تغییر حداقل سرمایه موضوع این ماده حسب شرایط و اقتضائات ازجمله نرخ تورم اقدام نماید) مقررگردید موضوع در شورای گفت و گوی استان مطرح و از ظرفیت شورای گفتگو و نهادهای ذی ربط حسب دستور استاندار محترم جهت اخذ مصوبه ای ویژه برای ایجاد صرافی در استان کمک گرفته شود.

  • صد و هجدهمین جلسه کمیته کارشناسی شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی

    درخواست اجرای ماده ۱۹ بخشنامه جامع معدنی

    احمد پروین، رئیس کمیسیون معدن اتاق بازرگانی بیرجند، در جلسه کارشناسی شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی استان که در روز یکشنبه مورخ 08/04/1404 در محل سالن جلسات اتاق بازرگانی بیرجند برگزار گردید با اشاره به اینکه محور اصلی بحث، نحوه اجرای ماده ۱۹ «بخشنامه جامع معدنی» است، گفت: ماده ۱۹ این بخشنامه تصریح می‌کند درخواست‌های اکتشافی موجود در لایه مزایده می‌بایست هرچه سریع‌تر تعیین تکلیف شده و به مرحله آزادسازی وارد گردند. پروین در ادامه افزود: مبنای این تأکید، همان اصولی است که پیشتر بارها در جلسات مورد بحث و پیگیری قرار گرفته است. رئیس کمیسیون معدن اتاق بازرگانی بیرجند با اشاره به اینکه اساساً، درخواست‌های اکتشافی هیچ‌گونه مبنای قانونی برای ورود به فرآیند مزایده ندارند، گفت: برداشت نادرستی که در سال ۱۳۹۲ از ماده ۲۶ آیین‌نامه اجرایی قانون معادن صورت پذیرفت، منجر به این اشتباه شد که درخواست‌های اکتشاف نیز مشمول مزایده‌های طولانی‌مدت گردند؛ امری که پیامدهای نامطلوبی به همراه داشته و اکنون شاهد آن هستیم که طبق آمار اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان، بالغ بر ۱۴۰۰ محدوده در لایه مزایده بلاتکلیف مانده‌اند. همچنین بر اساس اعلام این اداره کل، ۷۳۷ مورد از این محدوده‌ها مرتبط با درخواست‌های اکتشافی هستند.  پروین در ادامه با اشاره به اینکه در قانون معادن، هرجا سخن از مزایده به میان آمده، مقصود «ذخایر معدنی» مشخص بوده است، نه صرفاً زمین، گفت: متأسفانه در سال‌های ۱۳۹۲، ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴، بدون توجه به صلاحیت‌های فنی و مالی متقاضیان، هر فردی به تشخیص شخصی خود اقدام به ترسیم محدوده‌هایی نمود که یا پیگیری نشدند و یا امکان پیگیری نداشتند. لذا با انقضای مهلت‌های قانونی، این محدوده‌ها به اشتباه وارد لایه مزایده شدند. پروین با اشاره به اصلاح ماده ۲۶ آیین نامه اجرایی گفت: خوشبختانه در شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی ملی، حذف و یا اصلاح ماده ۲۶ آیین‌نامه اجرایی قانون معادن به تصویب رسیده است. امیدواریم با عادی‌سازی شرایط، این مصوبه که جنبه الزامی دارد، به‌صورت جدی پیگیری و اجرایی گردد. با این حال، مدیریت زمان در این برهه حساس امری ضروری است. موضوع آزادسازی محدوده‌ها از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار بوده و همسو با شعار سال است. لذا تعلل در این امر، به‌واقع به‌مانعی در مسیر توسعه بخش معدن استان تبدیل شده است. رئیس کمیسیون معدن در ادامه پیشنهاداتی را مطرح نمود: اول اینکه از ظرفیت بخشنامه جامع معدنی جهت تسریع در آزادسازی این محدوده‌ها در استان حداکثر بهره‌برداری صورت پذیرد. این مهم در سطح استان قابل اجرا و پیگیری است. در صورت نیاز به تصویب مصوبه‌ای خاص در این راستا، اقدامات لازم انجام خواهد شد. چنانچه مانع یا ابهامی وجود دارد، بررسی و رفع آن توسط دستگاه های متولی امری ضروری است. پروین در ادامه افزود: با عنایت به این‌که سهم استان خراسان جنوبی در واقع ۹ درصد از مساحت کشور است، لکن متأسفانه ۸۰ درصد این عرصه‌ها، بلوکه بوده و به‌دلیل محدودیت‌های قانونی و کاربردی، قابلیت بهره‌برداری معدنی را ندارند. حال پرسش اینجاست: با توجه به‌این شرایط، چگونه می‌خواهیم به هدف رشد ۱۳ درصدی بخش معدن مندرج در برنامه هفتم دست یابیم؟ نخستین گام، فراهم‌سازی زیرساخت‌های اکتشافی است تا محقق شدن این رشد ۱۳ درصدی امکان‌پذیر گردد. بدیهی است که همه موافق این ضرورت هستند. پروین در پایان افزود: در حال حاضر در استان پهنه‌ای برای واگذاری وجود ندارد و ما پذیرفته‌ایم که سازوکار می‌بایست اصلاح گردد، لکن در شرایط کنونی و با توجه به ضرورت‌های فوری اعم از: اشتغال‌زایی برای جوانان، مواجهه با تحریم‌ها و الزام به اجرای استراتژی جایگزینی معدن به جای نفت مطابق رهنمودهای مقام معظم رهبری و نیز تحقق رشد ۱۳ درصدی بخش معدن مندرج در برنامه هفتم توسعه، ضروری است نواقص قانونی و اجرایی اصلاح شوند.

    مجتبی محمدی، عضو هیأت مدیره خانه معدن استان با اشاره به چالش‌های ناشی از فرآیند آزادسازی محدوده‌های معدنی در استان، گفت: ثبت حدود ۲۵۰ کیلومترمربع از عرصه‌ها بدون پیگیری فرآیندهای بعدی، منجر به رهاسازی عملیاتی این محدوده‌ها گردیده است. وی در ادامه افزود: این امر متأسفانه به ایجاد مالکیت‌های فرضی انجامیده؛ چراکه محدودیت‌های مالکیتی غیرواقعی بر این پهنه‌ها تحمیل شده است. محمدی در ادامه افزود: در صورت تداوم رویه فعلی در آزادسازی، شاهد تکرار پیامدهای زیر خواهیم بود:

    1. ایجاد اختلال در توسعه فعالیت‌های معدنی
    2. تشدید مشکلات حقوقی ناشی از مالکیت‌های فرضی
    3. تحمیل بار مالی و اجرایی به دستگاه‌های نظارتی

    وی در پایان افزود: لذا تعریف سازوکار نظام‌مند و کارآمد در فرآیند آزادسازی امری اجتناب‌ناپذیر است. الگوی موفق این امر را می‌توان در رویکرد سال ۱۳۹۲ مشاهده نمود که طی آن آزادسازی با سهولت قابل توجهی محقق گردید و فاقد پیامدهای حقوقی و اجرایی نامطلوب کنونی بود.

    غلامرضا نوروزی، نائب رئیس سازمان نظام مهندسی معدن استان با اشاره به اینکه مباحث مزایده و آزادسازی دو مقوله به‌ظاهر متعارض هستند، گفت: نقطه‌نظر اینجانب درباره مزایده مبتنی بر سه رویکرد است: نخست، رویکرد سلبیِ محروم‌سازی افراد فاقد صلاحیت از مزایده که توسط وزارت صمت، سازمان زمین‌شناسی و نظام مهندسی اتخاذ شده، اما تجربه نشان داده این روش ناکارآمد است. دوم، رویکرد محدودسازی دسترسی که آن نیز محکوم به شکست بوده است. سوم، رویکرد پیشنهادی اینجانب که مبتنی بر طراحی سازوکار بازدارنده ذاتی است تا افراد فاقد صلاحیت اساساً تمایلی به شرکت در مزایده نداشته باشند. وی در ادامه افزود: مسئله بنیادین تضاد مواد قانونی است، به‌ویژه تناقض میان ماده ۱۹ (مستلزم احراز ذخیره) و تبصره ۱ ماده ۲۶ (مجوز واگذاری حتی در مراحل اولیه اکتشاف) که منجر به چرخه معیوب اداری می‌شود. همچنین فرآیندهای طولانی استعلام نه تنها حق ایجاد نمی‌کند، بلکه موجب تعلیق غیرضروری پروژه‌ها می‌گردد. این در حالی است که بند (ج) ماده ۱۹ بخشنامه جامع معدنی با وجود اشاره به «عدم لزوم ادامه اکتشاف»، فاقد سازوکار شفاف برای طبقه‌بندی دلایل آن (مانند تکمیل پروژه، عدم توجیه فنی، خطای درخواست یا بن‌بست فنی) است. نوروزی ادامه داد: راهکار اساسی، بازنگری یکپارچه فصل مزایده (شامل کلیه مواد و تبصره‌های مرتبط) و تدوین پکیج واحد بومی‌سازی‌شده است. در کنار آن، ساماندهی فرآیند آزادسازی با اولویت‌های مشخص ضروری می‌باشد. وی با اشاره به مصوبات شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی در سطح ملی گفت: مصوبات شورای  ملی (مانند بخشنامه جامع معدنی ۱۴۰۲) به‌رغم جایگاه بالادستی، به‌دلیل نواقص نگارشی و عدم پیگیری وزارت صمت، عملاً بی‌اثر مانده‌اند. همچنین هرگونه آزادسازی منوط به اجرای اصلاحیه تبصره ۱ ماده ۲۶ آیین نامه اجرایی است؛ در غیر این صورت شاهد تکرار دور باطل اداری و افزایش بار کاری استان‌ها خواهیم بود. وی در پایان افزود: در عمل، اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان می‌بایست گزارشی حاوی آمار دقیق محدوده‌های مشمول بند (ج) ماده ۱۹بخشنامه جامع معدنی، تحلیل عملکرد منابع طبیعی در موافقت/مخالفت با درخواست‌ها و آسیب‌شناسی اجرای ماده ۲۴ مکرر ارائه نماید همچنین در سطح ملی نیز پیگیری دو محور حیاتی الزامی است: نخست، اجرای کامل ماده ۱۹ بخشنامه جامع معدنی (شامل کلیه بندها) و دوم، اصلاح فوری تبصره ۱ ماده ۲۶ آیین نامه اجرایی قانون معادن در شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی . لذا هدف نهایی خروج از چرخه‌های معیوب و تبدیل آزادسازی به ابزاری برای توسعه پایدار معادن و افزایش پروانه‌های بهره‌برداری است.

    آزاده خلوصی، نماینده اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان با اشاره به ماده ۱۹ بخشنامه جامع معدنی و چالش‌های اجرایی پیش روی آن گفت: علی رغم تلاش این اداره کل برای تعیین تکلیف محدوده‌ها، عدم شفافیت در شیوه اجرا منجر به مشکلاتی گردید. وی در ادامه افزود: فرآیند مزایده با مجوز شفاهی عملیاتی گردید، که پس از نامه رسمی مورخ ۲۷/۱۱/۱۴۰۳ وزارتخانه، این روند ادامه پیدا کرد و مسئولیت آن به استان‌ها محول گردید. خلوصی با اشاره به تفسیر ایجاد حق از سوی وزارتخانه افزود: چالش کنونی در خصوص ازدیاد محدوده های مزایده ای به علت تفسیر وزارتخانه از مفهوم “ایجاد حق” است . لذا بر اساس بخشنامه وزارت متبوع انجام استعلام از دستگاه های اجرایی برای متقاضی حق قانونی ایجاد می نماید، این تفسیر حتی در صورت انصراف متقاضی در صورت آزادسازی مستقیم محدوده را ناممکن ساخته و واگذاری را منحصراً از طریق مزایده الزامی می‌نماید. خلوصی در ادامه به بیان پیامدهای این سیاست به شرح ذیل پرداخت:

    – انباشت ۵۰۰-۶۰۰ محدوده معدنی نیازمند مزایده که تکمیل استعلام‌های ماده ۲۴ و پاک‌سازی حقوقی آن‌ها عملاً غیرممکن است.

    – آزادسازی های گسترده منجر به ثبت تعداد زیادی محدوده در بازه زمانی کوتاه بدون در نظر گرفتن مسائل فنی می گردد که منجر به بهره برداری نمی شود.

    نماینده اداره کل صنعت، معدن و تجارت استان با اشاره به ماده 19 بخشنامه جامع معدنی و با توجه به عدم اجرای بند پایانی آن (تعیین تکلیف محدوده‌ها تا پایان آذر ۱۴۰۴ توسط وزارتخانه)،گفت: ضروری است مصوبه شورای اصلی بر اجرای کامل این ماده تأکید نماید. همچنین تأکید می‌شود که آزادسازی محدوده‌ها صرفاً از مجرای وزارتخانه امکان‌پذیر بوده و نقش استان‌ها صرفاً در حد اعلام فهرست محدوده‌های واجد شرایط است. در نهایت، ضعف ضمانت اجرایی بخشنامه جامع معدنی، نیازمند اصلاح فوری می‌باشد.

    محمد خراشادی زاده، نماینده اداره کل بازرسی استان ضمن تاکید بر ضرورت آزادسازی محدوده های معدنی که به لحاظ ضوابط قانونی امکان آن فراهم می باشد عنوان داشت: با عنایت به مرتفع شدن محدودیت مقرر در بند “ب” ماده (۱۹) بخشنامه جامع معدنی از ناحیه وزارت صنعت، معدن و تجارت در حال حاضر اقدامی از ناحیه مراجع استانی متصور نبوده (مکاتبه شماره 4603985 مورخ 27/11/1403) و ضرورت دارد نقطه نظرات و پیشنهادهای ارائه شده در سطح ملی مورد پیگیری قرار گیرد.

    در پایان مقررگردید اجرای کامل بندهای ب و ج ماده 19 بخشنامه جامع معدنی از طریق وزارت صمت و شورای گفت و گوی دولت بخش خصوصی در سطح ملی پی گیری گردد.

  • صد و هفدهمین جلسه کمیته کارشناسی شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی

    احمد پروین _ رئیس کمیسیون معدن اتاق بازرگانی بیرجند در جلسه کارشناسی شورای گفت و گوی استان که در مورخ27/03/1404 در محل سالن جلسات اتاق بازرگانی بیرجند با حضور نمایندگان بخش خصوصی ودولتی برگزار گردید، با استناد به بخشنامه جامع معدنی شماره ۱۹/۴۰۳ (ابلاغی سال ۱۴۰۳) و تأکید بر ماده ۱۹ آن، گفت: موارد ذیل جهت بررسی فوری تقدیم می‌گردد:  طبق بند (ب) این بخشنامه، کلیه مزایده‌های جدید برای محدوده‌های اکتشافی متوقف و می‌بایست از طریق دفتر تخصصی اکتشاف به سامانه «تعیین تکلیف» منتقل می‌شد. همچنین مطابق بند (ج) این بخشنامه، ادارات کل استان‌ها موظف بودند حداکثر تا پایان آذر ۱۴۰۳ با تنظیم صورت‌جلسه برآورد عملیات اکتشافی (مطابق ماده ۲۵ آیین‌نامه اجرایی قانون معادن) و ارسال گزارش به دفتر اکتشاف، نسبت به آزادسازی محدوده‌های غیرضرور اقدام نمایند. با این حال، علیرغم گذشت ۶ ماه از مهلت مقرر (خرداد ۱۴۰۴)، حدود ۱۴۰۰ محدوده معدنی در سامانه کاداستر بلاتکلیف مانده‌اند. وی در ادامه گفت این وضعیت ناشی از:

    • تفسیر نادرست ماده ۲۶ آیین‌نامه سبب گردید تا بسیاری از درخواست ها و پروانه های اکتشاف فاقد ذخیره قطعی معدنی بودند در لایه مزایده قرار گیرند در حالیکه مزایده به طور مشخص در قانون معادن برای ذخایر اثبات شده معدنی است.
    • نواقص اجرایی ماده ۸۳ آیین‌نامه مذکور در واگذاری محدوده‌های فاقد متقاضی (به‌ویژه عدم تطابق نوع ماده معدنی مزایده‌شده با نیاز متقاضیان جدید.

    پروین در پایان افزود: پیامدهای فوق شامل اختلال در جذب سرمایه‌گذاری، مراجعه مکرر سرمایه‌گذاران به مراجع ذی‌ربط به دلیل عدم شفافیت، و نقض برنامه هفتم توسعه در بخش معدن در تکلیف به رشد ۱۳ درصدی معادن می باشد.

    در پایان با عنایت به عدم حضور نماینده مرتبط از سوی اداره کل صمت استان، مقررگردید اداره کل صمت استان

    گزارش جامع اجرا و یا عدم اجرای ماده ۱۹ بخشنامه جامع معدنی (با ذکر دلایل عدم اجرا)  به انضمام فهرست محدوده‌های قابل آزادسازی را حداکثر ظرف مدت یک هفته از تاریخ برگزاری جلسه به دبیرخانه شورای گفتگوی استان کتباً اعلام نماید، سپس جلسه‌ کارشناسی شورا با حضور نماینده مطلع و تام الاختیار اداره کل صنعت، معدن و تجارت و سایر دستگاه ها و تشکل های مرتبط مجددا برگزار گردد.

  • مشارکت صندوق حمایت از توسعه بخش کشاورزی خراسان جنوبی در اعطای تسهیلات بانک قرض الحسنه مهرایران به منظور احداث نیروگاه های خورشیدی در مجاورت چاه های کشاورزی به مبلغ یکصد میلیارد ریال

    علیرضا خامه زر دبیر شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی استان خبرداد:

    مشارکت صندوق حمایت از توسعه بخش کشاورزی خراسان جنوبی در اعطای تسهیلات بانک قرض الحسنه مهرایران به منظور احداث نیروگاه های خورشیدی در مجاورت چاه های کشاورزی به مبلغ یکصد میلیارد ریال

    دبیر شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی خراسان جنوبی اعلام نمود: در راستای عینیت بخشیدن به شعار سال و منویات مقام معظم رهبری، اجرای طرح احداث نیروگاه های خورشیدی کوچک مقیاس در جوار چاه های کشاورزی برای اولین بار در کشور با انعقاد تفاهم نامه 5 جانبه (فی مابین استانداری خراسان جنوبی، اداره کل جهاد کشاورزی، شرکت توزیع نیروی برق، بانک قرض الحسنه مهر ایران و اتاق اصناف کشاورزی استان)، از طریق اعطای تسهیلات قرض الحسنه و مشارکت 50 درصدی مردم با پیشنهاد اداره کل جهاد کشاورزی در خراسان جنوبی آغاز گردیده است که با توجه به اهمیت طرح مذکور در رفع مشکل ناترازی برق، کاهش خسارات ناشی از آن و همچنین نقش آن در ایجاد درآمد و بهبود معیشت کشاورزان با عنایت به ویژگی های اقلیمی منطقه، پتانسیل استان در توسعه نیروگاه های خورشیدی در شرایطی که با کمبود منابع و ناترازی انرژی روبه رو هستیم، بررسی چالش ها و ارائه راهکارهای تسریع اجرایی شدن طرح فوق الذکر در دستورکار دبیرخانه شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی استان قرار گیرد.

    خامه زر در ادامه با اشاره به طرح موضوع مذکور در پنجاه و هفتمین جلسه شورای گفت و گوی استان، ناترازی برق در کشور، خاموشی برق چاه های کشاورزی و تحمیل خسارت های ناشی از آن به کشاورزان، بروز خشکسالی های متوالی و افزایش نامتعارف هزینه های تولید طی سالیان اخیر که منجر به کاهش توان مالی بهره برداران بخش کشاورزی شده است، عدم خرید برق تولیدی نیروگاه های خورشیدی در مجاورت چاه های کشاورزی توسط وزارت نیرو در ماه های گرم سال (براساس مصوبه وزیرمحترم نیرو- ابلاغیه شماره 100/20/12215/1403 وزرات نیرو با مضوع: روش اجرایی توسعه نیروگاه های تجدیدپذیر و پاک به منظور تأمین برق چاه های کشاورزی) را از اهم موارد ذکر شده در این جلسه عنوان و اعلام نمود:

    با مساعدت استاندار معزز و دادستان محترم مرکز استان زمینه ی ورود صندوق حمایت از توسعه ی بخش کشاورزی خراسان جنوبی در تأمین مالی این پروژه شاخص فراهم گردید تا به طور موقت از منابع در اختیار صندوق حمایت استان و تا سقف 150 میلیارد ریال با مشارکت بانک قرض الحسنه مهرایران به واجدین شرایط و متقاضیان طرح مذکور، تسهیلات ارزان قیمت قرض الحسنه اعطا گردد. وی در ادامه تأکید نمود تأمین اعتبار اصلی طرح برذمه ی طرفین تفاهم چندجانبه باقی مانده تا ان شاالله شاهد تکمیل واحدها و ظرفیت های پیش بینی شده باشیم.

  • شصت و یکمین جلسه شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی خراسان جنوبی

    علیرضا خامه‌زر، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی بیرجند در شصت و یکمین جلسه شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان خراسان جنوبی که در مورخ ۱۴۰۴/۰۴/۱۷ برگزار گردید با اشاره به ضرورت تقویت همکار‌ی‌ها و ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی گفت: جذب اعتبارات استانی به‌ویژه در شرایط فعلی کشور تنها با هم‌افزایی و مشارکت مؤثر تمامی مسئولان و بخش‌های ذی‌ربط میسر خواهد بود.

    وی در این جلسه بر لزوم تدوین راهکارهای عملی و برنامه‌ریزی هدفمند برای مدیریت دقیق اعتبارات تأکید و خاطرنشان کرد: راه‌اندازی یک سامانه جامع مدیریتی برای رصد دقیق روند جذب و تخصیص اعتبارات می‌تواند با ایجاد شفافیت بیشتر، مسیر بهره‌برداری حداکثری از منابع استان را هموار سازد.

    رئیس اتاق بازرگانی بیرجند و دبیر شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی استان همچنین با اشاره به اهمیت انتخاب مدیران کارآمد و با تجربه در ساختارهای مختلف استان تصریح کرد: انتخاب افراد شایسته و مدیران توانمند در حوزه‌های اجرایی و اقتصادی، نقشی تعیین‌کننده در پیشبرد اهداف توسعه‌ای استان دارد و این روند باید با دقت و حساسیت انجام پذیرد.

    وی ضمن تقدیر از تلاش‌های مدیران، استانداران و فعالان بخش خصوصی در جذب منابع استانی افزود: تلاش مشترک دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی برای تقویت همدلی، ضامن تحقق برنامه‌های توسعه و ارتقاء شاخص‌های اقتصادی استان خواهد بود.

    خامه‌زر در پایان با تأکید بر نقش شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی یادآور شد: این نشست‌ها زمینه‌ای ارزشمند برای بررسی مسائل و ارائه راهکارهای عملی در جهت رفع دغدغه‌های فعالان اقتصادی فراهم می‌کند و استمرار آن می‌تواند موجب بهبود فضای کسب‌وکار استان شود.

    دبیر شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی با تقدیر از توجه ویژه دکتر هاشمی، استاندار خراسان جنوبی به توسعه روابط تجاری استان با افغانستان اظهار داشت: سفر اخیر هیئت ۱۷ نفره از ولایت فراه افغانستان به این استان که در ادامه سفر متقابل استاندار خراسان جنوبی به ولایت‌های هرات و فراه صورت گرفت، گامی ارزشمند در راستای تقویت مناسبات اقتصادی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مرزی استان است.

    وی با اشاره به اهمیت راهبردی افغانستان در تجارت خارجی خراسان جنوبی افزود: در دوره‌های پیشین کمتر به نقش این کشور در تعاملات تجاری استان توجه شده بود، اما حمایت‌ها و برنامه‌ریزی‌های اخیر مدیریت ارشد استان، نویدبخش افزایش قابل توجه حجم مبادلات تجاری و تحقق اهداف توسعه‌ای منطقه خواهد بود.

    در پایان، دبیر شورای گفت‌وگو ضمن ارج نهادن به تلاش‌های صورت‌گرفته، ابراز امیدواری کرد با استمرار این روند، شاهد تحکیم بیش از پیش روابط اقتصادی استان با کشورهای همسایه به ویژه افغانستان باشیم.

    سید محمدرضا هاشمی، استاندار خراسان جنوبی در این جلسه ضمن قدردانی از همکاری های بخش خصوصی در برگزاری جلسات تخصصی و هم‌اندیشی، خاطر نشان کرد: همدلی و وفاق میان بخش دولتی و خصوصی، زمینه‌ساز توسعه و رونق اقتصادی استان است، لذا از همه سرمایه‌گذاران دعوت می‌ گردد با جدیت بیشتری وارد عرصه شوند.

    به گفته وی؛ کاهش نرخ بیکاری استان به ۴.۶ درصد که برای نخستین بار رخ داده حاصل تلاش مشترک دولت و بخش خصوصی است و ما به ادامه مسیر برای کاهش بیشتر نرخ بیکاری و کنترل تورم تأکید داریم.

    وی با اشاره به تأکیدات مقام معظم رهبری درخصوص استفاده از فرصت‌ها و ظرفیت‌های بومی، تصریح کرد: مدیران دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی باید با بازدیدهای هدفمند و پیگیری مستمر، زمینه توسعه در حوزه‌های کشاورزی، گردشگری سلامت، معادن و شرکت‌های دانش‌بنیان را فراهم کنند.

    استاندار بر حمایت جدی از تولیدات داخلی استان را خواستار شد و گفت: نباید کالاهایی که در داخل استان تولید می‌شوند، از خارج وارد شوند.

    به گفته وی؛ خراسان جنوبی یکی از بهترین تولید کنندگان کاشی است و باید حمایت جدی از این تولیدات داشته باشیم.

    هاشمی به پیشرفت‌های استان در حوزه فناوری و هوش مصنوعی نیز اشاره کرد و اظهار داشت: حمایت ویژه از شرکت‌ های دانش‌بنیان از اولویت‌های اصلی ما می باشد.

    مهدی باقری، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات اتاق بازرگانی بیرجند در این جلسه با اشاره به داده‌های سامانه ستاد، به بیان چالش‌ها و ظرفیت‌های بخش خصوصی استان پرداخت.

    باقری اظهار داشت: گزارش‌ها نشان می‌دهد بخش خصوصی استان به حق گله‌مند است، زیرا با وجود اعداد و ارقامی که برای اعتبارات در حوزه اای مختلف به استان ابلاغ شده و جذب گردیده، تنها حود پنجاه درصد از آن از ظرفیت های داخل استان تامین گردیده است است. که البته بخش خصوصی نشان داده همین میزان نیز توانست رونق اقتصادی و ایجاد کسب‌وکارهای متعدد را در استان به همراه داشته باشد.

    رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات اتاق بازرگانی با تأکید بر اهمیت داده‌های دقیق در مدیریت و برنامه‌ریزی، گفت: داده‌کاوی (دیتا ماینینگ) به ما کمک می‌کند تا برنامه‌ریزی بهتری برای توسعه کسب‌وکارها و برنامه های کلان استان داشته باشیم. تحلیل اطلاعات سامانه ستاد تصویری دقیق از وضعیت خریدهای دولتی و خصوصی استان در استفاده از ظرفیت بخش خصوصی بومی. ارائه می‌دهد.

    باقری به آمارهای قابل توجه سال ۱۴۰۲ اشاره کرد و گفت: مجموع خریدهای دو سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳  به حدود ۱۶ همت رسیده است. با این حال، هنوز مشکلاتی نظیر عدم بهره مندی از ظرفیت بخش خصوصی بومی استان و نیز و برخی تفکرات سنتی مانع رشد کامل بخش خصوصی می‌شود.

    وی ادامه داد: برای تحقق توسعه واقعی در استان، نیازمند بخش خصوصی قوی و توانمند هستیم که بتواند در بازارهای بزرگ حضور یابد و زمینه اشتغال و ماندگاری مردم در استان را فراهم کند که این مهم جز با حمایت دولت از این بخش امکان پذیر نمی باشد.

    رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات همچنین بر ضرورت همکاری بیشتر دستگاه‌های دولتی با بخش خصوصی تأکید کرد و گفت: اگر دستگاه‌های دولتی قوانین را تسهیل کرده و خریدها را به صورت شفاف و خطی از تولیدکنندگان،فروشندگان و تامین کننده گان بومی انجام دهند، شاهد رونق و تحول واقعی در استان خواهیم بود.

    وی خاطرنشان کرد: با استفاده از ظرفیت و ساز و کار‌های نظارتی موجود و پیگیری‌های سازمان بازرسی و دیوان محاسبات، می‌توان روند خریدها را اصلاح کرد تا بیشترین سود به استان و مردم آن برسد.

    چالش‌های جذب تسهیلات تبصره ۱۸ در حوزه فناوری اطلاعات و ضرورت اصلاح رویه‌های بانکی و حمایتی در خراسان جنوبی

    باقری، در این جلسه به چالش‌های بخش خصوصی استان در بهره‌مندی از تسهیلات بانکی به ویژه تسهیلات تبصره ۱۸ پرداخت و تاکید کرد که مشکلات اداری و قوانین سخت‌گیرانه مانع رشد و توسعه شرکت‌های فناوری اطلاعات شده است.

    وی با اشاره به داده‌های سامانه ستاد اظهار داشت: بخش خصوصی استان به حق گلایه‌مند است زیرا با وجود اعتبارات و ارقام تخصیص یافته ، سهم استان ما اندک بوده و البته همین میزان اندک هم به شرط تسهیلگری در جذب آن می‌تواند رونق اقتصادی و اشتغال پایدار ایجاد کند.

    وی افزود: مشکل اصلی در این حوزه، رویه‌های سختگیرانه بانکی و الزام به ارائه فاکتورهای رسمی است که برای شرکت‌های فناوری اطلاعات که بیشتر  خود آنها پدید آورنده محصول هستن چالش برانگیز است وعملا ارائه فاکتور معنی و مفهومی ندارد. این مسئله شرکت‌ها را وادار به ارائه فاکتورهای غیرواقعی و صوری کرده که علاوه بر مشکلات نظارتی، به حیثیت و روحیه کارآفرینان لطمه می‌زند.

    رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات اتاق بازرگانی بیرجند تاکید کرد: «بانک‌ها و نهادهای نظارتی باید با درک بهتر فضای کسب‌وکار فناوری اطلاعات، فرآیند پرداخت تسهیلات را تسهیل و به عملکرد واقعی شرکت‌ها اعتماد کنند.»

    باقری همچنین پیشنهاد تشکیل کمیته‌های تخصصی مشترک میان بخش خصوصی، بانک‌ها و نهادهای نظارتی را مطرح کرد تا سازوکارهای متناسب با فعالیت‌های فناورانه طراحی و اجرا شود.

    وی در پایان تصریح کرد: باید شرایطی فراهم شود که جوانان خلاق و فعال حوزه فناوری اطلاعات بتوانند بدون دغدغه‌های پیچیده اداری، از حمایت‌های بانکی بهره‌مند شده و به توسعه کسب‌وکار و ایجاد اشتغال پایدار بپردازند به نحوی که تنها دغدغه آنها ایجاد وتوسعه کسب. و کارشان باشد نه دغدغه بروکراسی های اداری

    با وجود اختصاص بودجه قابل توجه به تسهیلات تبصره ۱۸، بسیاری از شرکت‌های فناورانه استان خراسان جنوبی تاکنون موفق به جذب این منابع نشده‌اند که نیازمند بازنگری جدی در رویه‌ها و قوانین مرتبط است.

     

  • صد و شانزدهمین جلسه کمیته کارشناسی شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی

    مهدی باقری – رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و کسب و کارهای نوین اتاق بازرگانی بیرجند، درجلسه کارشناسی شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی استان مورخ 31/02/1404، با اشاره به مروری بر پیشینۀ موضوع مطروحه گفت: پرداخت تسهیلات تبصره ۱۸ در حوزۀ فناوری اطلاعات استان خراسان جنوبی که حدود دو تا سه سال از آغاز آن می گذرد، با مبالغی بسیار محدود همراه بوده است. وی چالش اصلی، در این حوزه را نبود سازوکار قانونی متناسب با ماهیت کسب وکارهای فناورانه عنوان نمود و گفت در حالی که سرمایه های اصلی این شرکت ها، ایده های نو، پلتفرم های نرم افزاری و نیروی انسانی متخصص است اما نظام بانکی همچنان بر ارائه فاکتورهای فیزیکی مبتنی بر دارایی های ملموس تأکید دارد. این ناهماهنگی سبب شده است تا شرکت های فناوری برای دریافت تسهیلات مجبور به ثبت فاکتورهای سوری شوند که خود پیامدهایی مانند مشکلات مالیاتی و نظارتی در پی داشته است. باقری در ادامه با اشاره به نکتۀ قابل تأمل، در خصوص تأیید این موضوع توسط بازرسان سازمان های مربوطه گفت: پرونده های متعددی از تخلفات ناخواستۀ شرکت ها به دلیل همین ناسازگاری قوانین، در دست بررسی است. رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و کسب و کارهای نوین اتاق بازرگانی بیرجند در ادامه افزود : افزون بر این، استان های دیگر نیز با چالش مشابه روبه رو هستند؛ به طور مثال، پارک علم و فناوری خراسان جنوبی حدود ۷۰ میلیارد تومان از تسهیلات تبصره ۱۸ را به دلیل موانع بانکی مسترد کرده است. باقری در ادامه با ارائه پیشنهادی به عنوان راهکار کاربردی در این حوزه، گفت: طرح این موضوع در شورای گفت وگوی دولت و بخش خصوصی و بازنگری در بخشنامه ها و مقررات مرتبط با همکاری نهادهای نظارتی و اجرایی پیشنهاد می گردد و همچنین ضروری است سازوکار پرداخت تسهیلات به گونه ای اصلاح شود که ارزش منابع انسانی و فکری به جای معیارهای سنتی سنجیده شود و از ظرفیت های جوانان خلاق استان که در اجرای پروژه های ملی مانند سامانه های امداد و نجات یا نرم افزارهای شهرداری ها پیشتاز بوده اند، حمایت واقعی صورت گیرد. وی در پایان خواستار ارائه نظرات حاضرین در جلسه جهت خروج از این چالش شد و گفت انتظار می رود تا با همفکری، مسیری عملیاتی برای بهبود فرآیند جذب تسهیلات و رفع موانع پیشرو در حوزه فناوری اطلاعات و کسب و کارهای نوین ترسیم گردد.

    محمد رضا بهدانی هیأت مدیره نظام صنفی رایانه ای استان/ اتحادیه الکترونیک و کامپیوتر / عضو کمیسیون فناوری اطلاعات اتاق بازرگانی بیرجند در این جلسه اهم چالش های تسهیلات بانکی در حوزه فناوری، به ویژه در حوزۀ تسهیلات تبصره ۱۸، به شرح ذیل عنوان نمود:

    • بروکراسی اداری: نخست آنکه فرآیندهای اداری پیچیده و سخت گیری های مضاعف در استان خراسان جنوبی، موجب دلسردی متقاضیان از پیگیری وام شده است، این در حالی است که استان های دیگر با رویکردی منعطف تر، موفق به جذب حجم بالاتری از اعتبارات شده اند.
    • الزامات طرح های ارائه شده : تدوین طرح های فناورانه نیازمند همکاری سه جانبۀ نظام صنفی، بانک ها، و ادارۀ کل ارتباطات و فناوری اطلاعات استان است که متأسفانه تمرکز بیش ازحد بر هزینه های جانبی مانند اجارۀ مکان، خرید تجهیزات اداری، یا حتی اقلامی مانند یخچال و … سبب شده است تا اصل موضوعِ طرح، یعنی توسعۀ نرم افزار یا پلتفرم های نوآورانه، تحت الشعاع قرار گیرد. پیشنهاد می شود هزینه های فرعی در ارزیابی طرح ها کم رنگ تر شود.
    • ضوابط سختگیرانۀ بانک ها در دریافت وثیقه: بانک ها برای پرداخت وام های حوزه فناوری، وثیقه های سنگینی مانند ملک تجاری (مثلاً به ارزش ۵۰ میلیارد تومان ) می باشد، حال آنکه متقاضی تنها نیازمند تسهیلاتی معادل ۵ میلیارد تومان است! این ناهماهنگی، متقاضیان را به سمت روش های غیررسمی سوق می دهد. پیشنهاد می شود وثیقه ها مبتنی بر اعتبار شخصی، سوابق کاری یا جوازهای معتبر کسب وکار تعیین شوند، نه صرفاً دارایی های فیزیکی.
    • محدودیت های سرمایۀ در گردش: با وجود اعلام ظرفیت بالا برای تسهیلات سرمایۀ در گردش، این منابع در دو سال گذشته عملاً به کسب وکارهای حوزه فناوری تخصیص نیافته است. بسیاری از واحدهای تجاریِ باسابقه، نه برای توسعه، بلکه صرفاً برای حفظ فعالیت های جاری خود نیازمند نقدینگی هستند. افزایش سقف این تسهیلات و تسریع در پرداخت آنها، به ویژه برای جبران تأخیرهای پرداختی نهادهای دولتی، ضروری است.

    امیرعلی ضیائی- کارشناس مرکز رشد پارک علم و فناوری استان بیان نمود: وظیفۀ اصلی پارک علم و فناوری استان در این حوزه، ایفای نقش تسهیل گر و هموارسازی مسیر برای فعالان فناوری است، نه اقدام به عنوان یک عامل اجرایی. وی در ادامه افزود:  با توجه به محدودیت منابع انسانی و کوچکی تیم های تخصصی پارک، رویه های حاکم بر نظام بانکی که عمدتاً متناسب با کسب وکارهای کلاسیک طراحی شده اند، برای شرکت های فناورِ نوپا به ویژه در حوزۀ تسهیلات تبصره ۱۸، چالشی عمیق ایجاد کرده است. ناهمخوانیِ الزامات بانکی با ماهیت پروژه های نرم افزاری و مبتنی بر ایده، از جمله ضرورت ارائه فاکتورهای فیزیکی برای خدماتی که ماهیتی ناملموس دارند، سبب شده است تا بسیاری از تیم های فناوری علی رغم صلاحیت فنی و ظرفیت های اثبات شده، از دستیابی به این تسهیلات محروم گردند. نماینده پارک علم و فناوری استان با اشاره به اینکه این واقعیت، لزوم بازنگری در شیوه های ارزیابی و اصلاح سازوکارهای موجود را آشکار می سازد، گفت: پیشنهاد می شود با تعامل نهادهای نظارتی، بانکی و متخصصان حوزۀ فناوری، ضوابطی متناسب با ویژگی های ذاتی این حوزه تدوین شود تا هم از اتکای ناخواسته به روش های جایگزینِ غیررسمی جلوگیری شود و هم زمینۀ بهره مندی واقعیِ نوآوران از حمایت های قانونی فراهم گردد.

    وحید رضائی کارشناس مسئول اداره کل ارتباطات و فناوری اطلاعات استان با اشاره به اینکه منابع تسهیلاتی تبصره‌ ۱۸ در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ به طور کامل جذب گردیده، گفت: شیوه‌نامه‌ مربوطه نیز هرساله در پایگاه الکترونیکی اداره‌ کل فناوری اطلاعات و ارتباطات استان بارگذاری می‌شود که لازم است نظام صنفی رایانه‌ای پیشنهادات خود را جهت تنظیم و ارسال به مرکز ذی‌ربط ارائه نماید. نماینده اداره کل ارتباطات و فناوری اطلاعات استان با تأکید بر انتظار از سازمان نظام صنفی رایانه ای مبنی بر ارسال به‌موقع پیشنهادات به این اداره کل اظهار داشت متأسفانه تاکنون پیشنهاداتی از سوی نظام صنفی ارسال نشده است. وی در ادامه با اشاره به در دسترس نبودن آمار جامعی از شرکت های حوزه فناوری گفت: احصاء آمار جامعی از فعالیت شرکت‌های فناوری ضروری است. وی همچنین در ادامه با اشاره به اینکه مکاتبه‌ ای جهت پرداخت تسهیلات تبصره ۱۸ در حوزه فناوری با فرمانداری و نظام صنفی  انجام شده است، اعلام داشت متأسفانه تا کنون نظام صنفی رایانه ای اقدامی در این خصوص انجام نداده است. نماینده اداره کل ارتباطات و فناوری اطلاعات استان در پایان پیشنهاد نمود: بانک عامل مطابق رویه‌ مصوب، نسبت به انعقاد قرارداد نیروی انسانی و پرداخت وام بر مبنای مفاد قرارداد اقدام نماید.

    میثم چمنی مسئول اعتبارات پست بانک استان در ابتدا با ارائه گزارشی در خصوص تسهیلات تبصره ۱۸ حوزه فناوری گفت:  در سال ۱۴۰۱، پست بانک به عنوان بانک عامل وزارت ارتباطات، مسئولیت پرداخت تسهیلات حوزۀ فناوری اطلاعات را برعهده داشت. وی در ادامه افزود: در سال ۱۴۰۰، تعداد ۳۳ طرح به مبلغ ۳۰۰ میلیارد ریال پرداخت شد که این مبلغ، کل اعتبار تخصیص یافته به استان در آن سال بود. در سال ۱۴۰۱ نیز ۲۰ طرح با مجموع ۳۳۶ میلیارد ریال تسهیلات پرداخت گردید که حدود ۹۴ درصد از اعتبار سالانه محقق شد. وی در ادامه با اشاره به حوزۀ فناوری اطلاعات و علوم نوین و همچنین با توجه به تجربۀ پیشین در پرداخت تسهیلات مرتبط با حوزه کشاورزی، گفت: برخی چالش ها در این زمینه شناسایی و برطرف شد. البته پست بانک به عنوان بانک تخصصی این حوزه، نیازمند گذشت زمان و رفع تدریجی نواقص از طریق بررسی مستمر پرونده ها می باشد. نماینده مدیریت شعب پست بانک استان با اشاره به اینکه در موضوع تبصره ۱۸، دو حوزۀ اصلی «نرم افزار» و «سخت افزار» مدنظر است، گفت: در بخش سخت افزار، مانند تهیۀ سرور یا تجهیزات صنعتی، فرآیند پرداخت تسهیلات مبتنی بر ارائه فاکتور به بانک و واریز مستقیم به حساب فروشنده است که مطابق دستورالعمل های نظارتی، غیرقابل تغییر است. اما در حوزۀ نرم افزار، به ویژه در ابتدای اجرای تبصره مربوطه، ابهاماتی وجود داشت. چمنی در ادامه افزود: رویۀ اولیه، انعقاد قرارداد بین متقاضی و شرکت های برنامه نویسی ثالث بود تا هزینه های توسعه پلتفرم یا نرم افزار به حساب شرکت ثالث واریز شود. با این حال، برخی شرکت ها با تکیه بر نیروهای متخصص داخلی خود، خواستار استفاده از تسهیلات برای پروژه های درون سازمانی بودند که این موضوع، پرسش هایی را در استان های مختلف ایجاد کرده است.  وی جهت رفع این چالش، پیشنهادی به شرح ذیل مطرح نمود: در مواردی که شرکت، از نیروهای خود جهت برنامه نویسی استفاده می کند، قرارداد داخلی بین متقاضی و تیم توسعه دهنده (اعم از حقوقی یا حقیقی) منعقد شود و نظام صنفی رایانه ای به عنوان مرجع تخصصی، صلاحیت فنی این افراد را تأیید کند. بر این اساس، بانک می تواند تسهیلات را بر مبنای قرارداد داخلیِ تأییدشده، به حساب اعضای تیم واریز نماید. وی در ادامه با اشاره به مشکلات ایجاد شده در زمینۀ فاکتورهای الکترونیکی گفت: با الزامی شدن فاکتور الکترونیکی برای شرکت های حقوقی، اگرچه دریافت آن با دشواری هایی همراه است، متقاضیان موظفند فاکتور را از سامانه رسمی استخراج و به بانک ارائه دهند. وی در پایان افزود: خوشبختانه استان ما با بهره گیری از ظرفیت مدیران مجرب در پست بانک، اداره کل فناوری اطلاعات و ارتباطات، و نظام صنفی رایانه ای، موفق شده است حداکثر اعتبارات تخصیص یافته در حوزه اداره کل فناوری اطلاعات و ارتباطات را جذب نماید. همچنین نظارت دقیق نهادهای بازرسی بر فرآیند پرداخت پس از واریز تسهیلات طبیعاً انجام شده و پرونده ها از حیث انطباق با ضوابط بررسی می شوند.

    مهدی فرخی _ نماینده کمیسیون هماهنگی بانک های استان با بیان اینکه اگر چالش های پیش رو در جذب اعتبارات و تخصیص منابع، علی رغم ارائه پیشنهادات منطقى و مبتنى بر شرایط استانى تا زمانى که سازوکارهاى موجود مورد بازبینى و اصلاح قرار نگیرند، پاسخگوی انتظارات سازمان های نظارتی نخواهد بود. افزود: ضرورت دارد با تدوین مقرراتی همسو با الزامات حاکمیتی و واقعیت های اقتصادیِ منطقه، زمینۀ جلب اعتماد نهادهای ناظر و تسهیل فرآیندها فراهم گردد. تنها در این صورت است که طرح های ارائه شده، نه تنها از نظر فنى و اجرایى کارآمد خواهند بود، بلکه مورد تأیید مراجع ذیربط نیز قرار خواهند گرفت.

    در ادامه نمایندگان محترم دادگستری کل استان و دادستانی مرکز استان، استانداری و اداره کل دیوان محاسبات، به بیان نظرات کارشناسی و ارشادی پرداختند و نهایتاً مقررگردید پیشنهادات مطروحه در جلسه شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی مطرح گردد.

  • تایید معافیت مالیات بر ارزش افزوده کارمزد دریافتی از صدور بارنامه شرکت های حمل و نقل از سوی شورای نگهبان

    علیرضا خامه زر دبیر شورای گفتگوی خراسان جنوبی خبرداد: تایید معافیت مالیات بر ارزش افزوده کارمزد دریافتی از صدور بارنامه شرکت های حمل و نقل از سوی شورای نگهبان

    به درخواست شوراهای گفت‌وگوی استانی از جمله خراسان جنوبی و با پیگیری‌های صورت گرفته از سوی کمیسیون حمل‌ونقل و لجستیک اتاق ایران و همکاری مرکز بهبود کسب‌وکار اتاق ایران و معاونت مجلس اتاق ایران، طرح استفساریه از مجلس شورای اسلامی در ارتباط با معافیت مالیات بر ارزش افزوده کارمزد دریافتی از صدور بارنامه شرکت های حمل و نقل از سوی شورای نگهبان تایید شد.

    به موجب جز 13 از بند ب ماده 9 معافیت‌های قانون ارزش افزوده 1400، “خدمات حمل و نقل (اعم از بار و مسافر) درون شهری و برون شهری و بین المللی جاده‌ای، ریلی و دریایی از شمول مالیات و عوارض بر ارزش افزوده معاف می‌باشد.”

    این بند با رویکرد حمایت از سرمایه گذاری، رفع موانع و ایجاد انگیزه در بخش حمل و نقل جاده ای برای تجهیز و مدیریت ناوگان مورد تصویب قرار گرفت. شرکت‌های حمل و نقل برای هر جابه جایی مکلف به صدور سند بارنامه می باشند که از سوی وزارت راه و شهرسازی در اختیار متصدی حمل و نقل قرار می‌گیرد، لذا صدور بارنامه از لوازم فعالیت متصدی حمل و  نقل است و می بایستی مشمول اطلاق جز 13 بند ب ماده 9 قانون مالیات بر ارزش افزوده سال 1400 باشد و  سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای، أخذ مالیات بر ارزش افزوده توسط شرکت‌های حمل و نقل را تخلف و مشمول جریمه دانست و سامانه وزارت راه به گونه ای طراحی شد که شرکت‌های حمل و  نقل امکان أخذ مالیات از کارمزدهای صدور بارنامه را نداشته باشند. لیکن سازمان امور مالیاتی و ادارات تابعه صرفاً حمل و نقل را مشمول معافیت دانسته و اعلام نمودند که معافیت مالیاتی مذکور قابل تسری به خدمات جانبی حمل و نقل از جمله صدور بارنامه نمی‌باشد و نسبت به مطالبه مالیات بر ارزش افزوده از کارمزد دریافتی شرکت‌های حمل و نقل که بابت بارنامه‌ها صادر می نمایند؛ اقدام صورت گرفت و مشکلات برای فعالان این حوزه ایجاد شد.

    در راستای حل مشکل فعالان اقتصادی این حوزه و به درخواست کمیسیون حمل و نقل اتاق ایران و شوراهای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی استانی، این موضوع در کارگروه شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی در وزارت اقتصاد و نشست کمیته حمایت از کسب و کار در بهمن ماه 1403 مطرح و مقرر شد تا استفساریه مبنی بر معافیت مالیات بر ارزش افزوده کارمزد دریافتی از صدور بارنامه شرکت های حمل و نقل از مجلس شورای اسلامی أخذ گردد.

    در نهایت طرح استفساریه در مجلس شورای اسلامی مطرح و مورد تصویب قرار گرفت و شورای نگهبان در جلسه 1404/02/24 تایید نمود که مصوبه مجلس مغایر با موازین شرعی و قانون اساسی نمی باشد و بدین ترتیب مشکل فعالان اقتصادی مرتفع گردید.

  • شصتمین جلسه شورای گفت و گوی دولت و بخش خصوصی خراسان جنوبی

    در نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی خراسان جنوبی، فعالان اقتصادی با انتقاد از اعمال محدودیت‌های سلیقه‌ای در استفاده از سنگ های ساختمانی در نمای ساختمان برخی از استانها و به تبع آن تاثیر بر بازار سنگ استان، خواستار ورود شورای رقابت به این موضوع شدند.

    در نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی خراسان جنوبی که به ریاست استاندار خراسان جنوبی برگزار شد مسائل مهمی در حوزه معدن (سنگ های ساختمانی)، مشکلات سوخت و اهمیت تجارت با کشورهای همسایه به ویژه افغانستان مطرح شد که با  پیشنهاداتی از سوی فعالان بخش خصوصی همراه بود.

    در ابتدای این نشست، علیرضا خامه زر، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی بیرجند و دبیر شورای گفتگوی خراسان جنوبی با انتقاد از اعمال محدودیت در استفاده از سنگ های ساختمانی، در نمای ساختمان برخی از استانها اعلام کرد: اعمال این محدودیت‌ها برخلاف اصل ۴۴ قانون اساسی و قانون رقابت و منع انحصار می باشد.

    وی تصریح کرد: استدلال‌های مطرح‌شده درباره خطر سقوط سنگ یا لزوم استفاده از آجر به‌نام معماری اسلامی، فاقد پشتوانه کارشناسی است؛ چراکه در بسیاری از بناهای تاریخی مانند تخت‌جمشید، پاسارگاد و حتی معماری اسلامی در دوره‌های مختلف از سنگ استفاده شده است. مهم این است که انتخاب مصالح، تابع شرایط فنی، اقلیمی و زیست‌محیطی باشد، نه سلیقه‌های شخصی. در این نشست مقررگردید ممنوعیت ایجاد شده در خصوص استفاده از سنگ های ساختمانی از سوی برخی استانها از طریق استانداری، شورای گفتگو و شورای رقابت پیگیری گردد.

    در ادامه جلسه، به ظرفیت‌های همکاری اقتصادی خراسان جنوبی با افغانستان  اشاره شد و تفاهمنامه سه جانبه ای فی مابین اتاق بازرگانی بیرجند، منطقه ویژه اقتصادی بیرجند و سازمان نظام مهندسی معدن ایران – شعبه افغانستان در خصوص ایجاد محدوده مواد معدنی در منطقه ویژه اقتصادی استان، منعقد گردید

    در بخش دیگری از این نشست، موضوع کمبود سهمیه سوخت برای معادن مورد توجه قرار گرفت. احمد پروین، رییس کمیسیون معادن اتاق بازرگانی بیرجند خواستار ارایه توضیحاتی درخصوص تعیین تکلیف سهمیه معادن استان در سال جاری شد و از میزان سوخت تخصیص یافته طی سالهای اخیر انتقاد نمود.

    تعامل سازنده دولت و بخش خصوصی، زمینه ساز  توسعه اقتصادی است

    استاندار خراسان جنوبی گفت: تعامل سازنده دولت و بخش خصوصی، زمینه ساز  توسعه اقتصادی است.

    سیدمحمدرضا هاشمی با بیان این مطلب در جلسه شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی با اشاره به رشد چشمگیر صادرات استان در فروردین ماه امسال، خاطرنشان کرد: در فروردین امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته، صادرات خراسان جنوبی به میزان ۱۱۹ درصد افزایش یافته که این موضوع نویدبخش رونق اقتصادی برای استان است.

    به گفته وی؛ سال گذشته، ۳۸ درصد از کل صادرات جمهوری اسلامی ایران به افغانستان، از مرز خراسان جنوبی صورت گرفته که این سهم قابل توجه، بیانگر ظرفیت‌های بالای این مرز در حوزه تجارت بین‌الملل است.

    وی با بیان اینکه امنیت مهمترین اولویت ماست و در سایه این امنیت، اقتصاد نیز شکوفا می‌شود،تأکید کرد: همکاری خوب مجموعه‌های مختلف مرزی باعث شده شاهد بازگشایی و تسهیل تردد مرزی باشیم.

    استاندار با اشاره به روند اجرای پروژه‌ های زیرساختی در مرز، ضمن تشکر از وزارت راه و شهرسازی، گفت: در این راستا رعایت اصول معماری اسلامی، بهره‌گیری از کوتاه‌ترین مسیرها و مدیریت بهینه پروژه‌ها بسیار اهمیت دارد.

    هاشمی همچنین بر اهمیت فعال‌ سازی معادن موجود و صدور مجوز برای معادن جدید با نگاه دقیق و آینده‌ نگرانه تأکید کرد و متذکر شد: در این زمینه لازم است اژ صدور بی‌رویه مجوزها پرهیز کرده و مجوزها را بر اساس نیاز و ظرفیت صادر نماییم.

    وی ضرورت تأمین سنگ‌های ساختمانی مورد نیاز پروژه‌های ملی از جمله پروژه‌ های حرم مطهر رضوی را نیز مورد تأکید قرار داد و گفت: لازم است تفاهم‌ نامه‌هایی در حوزه گوهرسنگ‌ها و صنایع دستی امضا شود تا آستان قدس رضوی، نیازهای خود را از تولیدات خراسان جنوبی تأمین کند.

    استاندار در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به کاهش نرخ تورم استان اظهار داشت: در فروردین سال گذشته، استان ما از لحاظ تورم در رتبه دوم کشور قرار داشت؛ اما در فروردین امسال به رتبه هجدهم رسیده‌ که نشان از بهبود قابل توجه اقتصاد دارد.

    هاشمی در پایان با قدردانی از رسانه‌ها، بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی گفت: همدلی و تعامل میان دولت و بخش خصوصی در استان باعث شده اتفاقات خوبی رقم بخورد و امیدواریم این روند مثبت تداوم یابد.

    در پایان، نمایندگان بخش خصوصی خواستار برنامه‌ریزی شفاف برای تأمین انرژی و اطلاع‌رسانی دقیق به سرمایه‌گذاران شدند تا از توقف پروژه‌ها به دلیل ابهام در تأمین سوخت و برق جلوگیری شود. همچنین بر تفکیک مدیریت سهمیه‌های سوخت پروژه های عمرانی از صنعتی در سامانه “صمت” تأکید شد.

  • در نشست کارگروه شورای گفت‌وگو مطرح شد؛ راهکارهای توسعه سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر بررسی شد

    دبیرخانه شورای گفت‌وگو موضوع توسعه سرمایه‌گذاری در حوزه تجدیدپذیرها را در چارچوب 8 پیشنهاد مطرح کرده بود که 4 پیشنهاد اول در نشست نخست و 4 پیشنهاد بعدی در نشست اخیر بررسی شد.

    جلسه مذکور در تاریخ 1404/02/20 با حضور نمایندگانی از اتاق ایران، اتاق اصناف، وزارت امور دارایی و اقتصاد، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت نیرو، وزارت کشور، شرکت ملی گاز، بورس انرژی ایران، سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان صنایع کوچک، بانک مرکزی و شورای گفت­وگوی دولت و بخش خصوصی استان­های اردبیل، کرمان، خراسان جنوبی، سمنان، یزد و به درخواست شورای گفت­وگوی همین استان ها در محل اتاق ایران برگزار گردید.

    یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد تأکید بخش خصوصی افزایش سهمیه تخصیص ارز بابت واردات تجهیزات موردنیاز تجدیدپذیرها بود.

    نکته کلیدی اینجاست که برای اعطای مجوز بابت واردات تجهیزات توسط بخش خصوصی دو مسئله از طرف وزارت صنعت، معدن و تجارت مطرح می‌شود؛ یکی مربوط به تجهیزاتی است که امکان تولید داخلی دارد و دوم، موضوع محدودیت در سهمیه‌بندی ارزی است که باید رعایت شود.

    در مقابل این دو محدودیت اعلام می‌شود که بالغ بر یک و نیم میلیارد دلار که معادل دو هزار مگاوات برق تجدیدپذیر است، تجهیزات توسط وزارت نیرو (ساتبا) خریداری شده و در مسیر واردات به کشور است. در این بین انتقاد بخش خصوصی نسبت به رقابت ناعادلانه‌ای است که ناچار است با دولت داشته باشد.

    البته بر اساس اظهارات نماینده وزارت صنعت، معدن و تجارت، تجهیزاتی که وزارت نیرو خریداری کرده است، همچنان مساله دارد و به همین دلیل منتظر مجوز سران قوا است.

    اطلس سرمایه‌گذاری در حوزه تجدیدپذیرها به همت استانداری‌ها تدوین شود

    درخواست دیگر بخش خصوصی درباره تخصیص زمین در راستای ساخت نیروگاه‌های تجدیدپذیر این است که مجوزهای بی نام و هماهنگ شده تنظیم شود تا سرمایه‌گذاران درگیر مجوزها نشوند. بهتر این است که دستورکاری تدوین، بستر مهیا و زمین شناسایی شود و سپس سرمایه‌گذار ورود کند.

    در حال حاضر بانک اطلاعاتی درباره زمین‌های واگذار شده و نشده وجود ندارد و همین نابه‌سامانی موجب شده روند سرمایه‌گذاری مختل شود. از طرفی بخش خصوصی اعتقاد دارد این هماهنگی‌ها از طرف استانداری‌ها صورت گیرد. البته تنظیم اطلس سرمایه‌گذاری حکم قانونی دارد. طبق ماده 27 قانون تامین مالی زیرساخت، وزارتخانه ها و استانداری ها با همکاری اتاق بازرگانی، اطلس سرمایه گذاری انرژی خورشیدی را تهیه کنند. باید از طرف استانداری‌ها، با حمایت دستگاههای اجرائی و با همکاری اتاق‌های استانی تهیه شود.

    بنابراین مقرر شد مکاتبه‌ای از طرف دبیرخانه شورای گفت‌وگو درباره اجرای این حکم قانونی با وزارت کشور صورت گیرد تا از طرف این وزارت‌خانه به استانداری‌ها ابلاغ شود و همچنین مکاتبه ای نیز با شوراهای گفت­وگوی استانی جهت قرار دادن موضوع در دستور جلسات خود و مطالبه گری اجرای ماده 27 قانون مذکور، انجام گیرد.

    حمایت مقرراتی از تخصیص اراضی برای سرمایه‌گذاری در حوزه تجدیدپذیرها

    درخواست دیگر بخش خصوصی درباره احداث نیروگاه تجدیدپذیر این بود که امکان راه‌اندازی نیروگاه در زمین‌های کشاورزی و زراعی بدون نیاز به تغییر کاربری، فراهم شود که در این ارتباط به قانون حفظ اراضی کشاورزی اشاره و تأکید شد: در حال حاضر طبق این قانون، تصمیم‌گیری درباره تغییر کاربری اراضی به کمیسیون تبصره یک ماده یک که استانی برگزار می‌شود واگذار شده است.

    در نهایت اعضای این کارگروه تصمیم گرفتند بسته تشویقی پیشنهادی با همکاری مرکز پژوهش‌های اتاق ایران و وزارتخانه‌های نیرو، کشاورزی و اقتصاد در حوزه سرمایه‌گذاری در ایجاد نیروگاه‌های تجدیدپذیر تهیه شود.